આજે યુક્રેન -રશિયા, અને તાઇવન-અમેરિકા સહિત ના યુદ્ધના આરે આવી ને ઉભા છે ત્યારે આ દેશો ભયાનક વિશ્વયુદ્ધ તરફ જઈ રહ્યા છે!ત્યારે હિરોશીમાં દિવસની યાદ ફરી એકવાર આ બધા દેશોએ તાજી કરવા જેવી છે. કે યુદ્ધની ભયાનકતા કેટલી વિનાશક હોય છે.
6 ઓગસ્ટ, 1945ના રોજ અમેરિકાએ જાપાનના શહેર હિરોશિમા પર પરમાણુ બોમ્બ ફેન્કી દીધો હતો. ત્રણ દિવસ પછી એટલે કે 9 ઓગસ્ટ, 1945ના રોજ, બીજા વિશ્વયુદ્ધ દરમિયાન, યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સે જાપાનના નાગાસાકી શહેર પર “ફૅટ મૅન” નામનું પ્લૂટોનિયમ આધારિત અણુબોમ્બ ઝીંકાયો હતો.
આજે 9 ઓગસ્ટ નાગાસાકી શહેર પર અણુબોમ્બ ઝીંકાયાની વરસીછે.
આ ઘટના ઇતિહાસમાં યુદ્ધમાં અણુશસ્ત્રોનો સક્રિય ઉપયોગ થયો હતો.”ફૅટ મૅન” એક ઇમ્પ્લોઝન-પ્રકારનું અણુશસ્ત્ર હતું, જેમાં પ્લૂટોનિયમ-239નો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો હતો. તેનું વજન લગભગ 4,670 કિલોગ્રામ હતું, અને તેની વિસ્ફોટક શક્તિ લગભગ 21 કિલોટન TNTની સમકક્ષ હતી.
9 ઓગષ્ટ ના રોજ બોમ્બ નાગાસાકી શહેરની ઉપર બી-29 બોમ્બર વિમાન “બોક્સકાર” દ્વારા સવારે 11:02 વાગ્યે ફેંકવામાં આવ્યો હતો. મૂળ લક્ષ્ય કોકુરા શહેર હતું, પરંતુ ખરાબ હવામાનને કારણે નાગાસાકી પસંદ કરાયું. જેમાં લગભગ 35,000 થી 40,000 લોકો તાત્કાલિક મૃત્યુ પામ્યા હતા.વર્ષના અંત સુધીમાં, રેડિયેશન, દાઝવા અને અન્ય ઇજાઓને કારણે મૃત્યુઆંક 60,000 થી 80,000 સુધી પહોંચ્યો હતો.રેડિયેશનના સંપર્કમાં આવેલા લોકો (હિબાકુશા)ને લ્યુકેમિયા, કેન્સર અને અન્ય રોગોનું જોખમ વધ્યું. સામાજિક અને માનસિક આઘાત પણ લાંબા સમય સુધી રહ્યો હતો.એ પછીના મહિનાઓમાં, દાઝવાની અસરથી, કિરણોત્સર્ગથી પ્રેરિત માંદગી રેડીયેશન કેન્સર અને અન્ય ઈજાઓ સાથે બીમારી સંકળાવાના કારણે મોટી સંખ્યામાં લોકો મૃત્યુ પામ્યા. વધુ વાજબી અનુમાન મુજબ તત્કાળ અને ટૂંકા ગાળામાં નીપજેલાં કુલ મૃત્યુમાંથી, 15–20% કિરણોત્સર્ગથી પ્રેરિત માંદગીના કારણે, 20–30% આગના ભડાકાઓનો ભોગ બનાવાને કારણે અને 50–60% અન્ય ઈજાઓ સાથે માંદગીના લપેટામાં આવ્યા હોવાને કારણે મૃત્યુ પામ્યા હતા.બંને શહેરોમાં, મૃતકોમાંથી મોટા ભાગના સામાન્ય નાગરિકો હતા.
1945માં બીજું વિશ્વયુદ્ધ તેના અંતિમ તબક્કામાં હતું. યુરોપમાં જર્મનીએ શરણાગતિ સ્વીકારી લીધી હતી, પરંતુ જાપાન એશિયા-પેસિફિક ક્ષેત્રમાં લડતું હતું. યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ જાપાનને ઝડપથી શરણે લાવવા માટે અણુશસ્ત્રોનો ઉપયોગ કરવાનું નક્કી કર્યું.
“ફૅટ મૅન” અણુબોમ્બ અમેરિકાના ગુપ્ત મૅનહટન પ્રોજેક્ટનો ભાગ હતું, જેનું નેતૃત્વ ભૌતિકશાસ્ત્રી જે. રોબર્ટ ઓપેનહાઇમરે કર્યું હતું. આ પ્રોજેક્ટે હિરોશિમા માટે “લિટલ બોય” (યુરેનિયમ આધારિત) અને નાગાસાકી માટે “ફૅટ મૅન” (પ્લૂટોનિયમ આધારિત) બોમ્બ વિકસાવ્યા હતા.
નાગાસાકી એક મહત્વપૂર્ણ ઔદ્યોગિક અને બંદર શહેર હતું, જે મિત્સુબિશી શિપયાર્ડ અને અન્ય યુદ્ધ-સંબંધિત ઉદ્યોગોનું કેન્દ્ર હતું. જોકે, હવામાનની સમસ્યાઓને કારણે પ્રાથમિક લક્ષ્ય કોકુરાથી નાગાસાકી પર ધ્યાન બદલાયું.
“ફૅટ મૅન” એ ઇમ્પ્લોઝન-પ્રકારનું અણુશસ્ત્ર હતું, જેમાં પ્લૂટોનિયમ-239નો કોર હતો. આ કોરને સંકોચવા માટે ઉચ્ચ વિસ્ફોટકોનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો, જેનાથી અણુ વિખંડન પ્રક્રિયા શરૂ થઈ. આ બોમ્બની વિસ્ફોટક શક્તિ 21 કિલોટન TNTની સમકક્ષ હતી, જે હિરોશિમાના “લિટલ બોય” (15 કિલોટન) કરતાં વધુ શક્તિશાળી હતું.આ બોમ્બનું વજન 4,670 કિગ્રા, લંબાઈ 3.3 મીટર અને વ્યાસ 1.5 મીટર હતો.
બી-29 બોમ્બર “બોક્સકાર”, જેનું નેતૃત્વ મેજર ચાર્લ્સ સ્વીનીએ કર્યું, ટિનિયન ટાપુથી ઉડાન ભરી.બોમ્બ 9 ઓગસ્ટ, 1945ના રોજ સવારે 11:02 વાગ્યે (સ્થાનિક સમય) નાગાસાકીના ઉરશિયામા ખીણ ઉપર લગભગ 500 મીટરની ઊંચાઈએ વિસ્ફોટિત થયું.
બોમ્બ મૂળ લક્ષ્યથી લગભગ 3 કિમી દૂર ઉરશિયામા ખીણમાં વિસ્ફોટિત થયું, જેના કારણે નાગાસાકીના મુખ્ય ઔદ્યોગિક વિસ્તારોને ઓછું નુકસાન થયું, પરંતુ રહેણાંક વિસ્તારો અને નજીકના ઉદ્યોગો નષ્ટ થયા.
વિસ્ફોટની ગરમીએ 3,900 °C સુધીનું તાપમાન ઉત્પન્ન કર્યું, જેનાથી લોકો, ઇમારતો અને અન્ય માળખાં બળી ગયાં.શોકવેવે લગભગ 11 કિમીના ત્રિજ્યામાં નુકસાન પહોંચાડ્યું.લગભગ 35,000–40,000 લોકો તાત્કાલિક મૃત્યુ પામ્યા, જેમાં નાગરિકો, યુદ્ધ કેદીઓ અને કોરિયન મજૂરોનો સમાવેશ થાય છે.
બચી ગયેલા લોકો (હિબાકુશા)ને લ્યુકેમિયા, થાઇરોઇડ કેન્સર, અને અન્ય રેડિયેશન-સંબંધિત રોગોનું જોખમ વધ્યું. બાળકોમાં જન્મજન્ય ખામીઓ પણ જોવા મળી. બચેલા લોકો અને તેમના પરિવારોને લાંબા સમય સુધી માનસિક આઘાતનો સામનો કરવો પડ્યો હતો.
નાગાસાકીની ભૌગોલિક રચના, જેમાં ખીણો અને ડુંગરો હતા, તેના કારણે વિસ્ફોટની અસર હિરોશિમાની તુલનામાં કંઈક અંશે મર્યાદિત રહી. ડુંગરોએ શોકવેવ અને ગરમીનો ફેલાવો રોક્યો, જેનાથી શહેરના કેટલાક ભાગો બચી ગયા.મુખ્ય ઔદ્યોગિક વિસ્તારોને ઓછું નુકસાન થયું, પરંતુ ઉરશિયામા અને નજીકના રહેણાંક વિસ્તારો લગભગ સંપૂર્ણ નાશ પામ્યા હતા.
આજે નાગાસાકી હવે શાંતિનું પ્રતીક છે, જ્યાં “નાગાસાકી શાંતિ ઉદ્યાન” અને “અણુબોમ્બ સંગ્રહાલય” આ ઘટનાની યાદ અપાવે છે અને શાંતિનો સંદેશ ફેલાવે છે.દર વર્ષે 9 ઓગસ્ટે શહેરમાં સ્મૃતિ સમારોહ યોજાય છે.યુદ્ધ પછી, નાગાસાકીએ ઝડપથી પુનર્નિર્માણ શરૂ કર્યું. આજે તે એક આધુનિક શહેર છે, જે શાંતિ અને સમાધાનનું પ્રતીક છે. આ ઉદ્યાન વિસ્ફોટના કેન્દ્ર નજીક બનાવવામાં આવ્યું, જેમાં શાંતિની પ્રતિમા અને અન્ય સ્મારકો છે. આ સંગ્રહાલય હુમલાની વિગતો, બચેલા લોકોની વાર્તાઓ અને અણુશસ્ત્રોના જોખમો વિશે માહિતી આપે છે.દર વર્ષે 9 ઓગસ્ટે નાગાસાકીમાં શાંતિ સમારોહ યોજાય છે, જેમાં વૈશ્વિક નેતાઓ અને શાંતિના હિમાયતીઓ ભાગ લે છે.
