સ્વતંત્રતા દિવસ એ ભારતનો એક મહત્વપૂર્ણ રાષ્ટ્રીય પર્વ છે, જે દર વર્ષે 15 ઓગસ્ટના રોજ ઉજવવામાં આવે છે. આ દિવસે ભારતે બ્રિટિશ શાસનથી આઝાદી મેળવી હતી.
સ્વતંત્રતા દિવસ ભારત માટે ગૌરવ અને એકતાનું પ્રતિક છે. આ દિવસ આપણને આપણા સ્વાતંત્ર્ય સેનાનીઓની મહેનત અને બલિદાનની યાદ અપાવે છે અને સ્વતંત્ર અને લોકશાહી ભારતનું નિર્માણ કરવાની આપણી જવાબદારીને પુનરાવર્તિત કરવાની તક આપે છે. સ્વતંત્રતા દિવસ સાથે જોડાયેલી ઘણી રસપ્રદ વાતો છે જે દરેક ભારતીયોએ જાણવી જોઈએ.
સ્વતંત્રતા દિવસ સંબંધિત મહત્વની વાતો
બ્રિટિશ શાસને સદીઓ સુધી ભારત પર શાસન કર્યું, પરંતુ જ્યારે અંગ્રેજોનો જુલમ વધવા લાગ્યો, ત્યારે દેશના વિવિધ સ્થળોએ વિરોધ પ્રદર્શનો શરૂ થયા. બ્રિટિશ ઈસ્ટ ઈન્ડિયા કંપની સામે અને સ્વતંત્રતાની માંગણી સામેનો પ્રથમ અને સૌથી મોટો વિરોધ 1857ની ક્રાંતિ હતી. આ ક્રાંતિની આગ આખા દેશમાં ફેલાઈ ગઈ અને દેશભરમાં આંદોલનો શરૂ થઈ ગયા.
પહેલું ધ્વજારોહણ
15 ઓગસ્ટ 1947ના રોજ ભારતના પ્રથમ વડાપ્રધાન પંડિત જવાહરલાલ નેહરુએ લાલ કિલ્લા પર પ્રથમ વખત ધ્વજ ફરકાવ્યો હતો. ત્યારથી આ પરંપરા દર વર્ષે ચાલુ છે અને દરેક વડાપ્રધાન આ દિવસે લાલ કિલ્લા પર ધ્વજ ફરકાવે છે અને રાષ્ટ્રને સંબોધિત કરે છે.
તિરંગાનું નિર્માણ
ભારતીય રાષ્ટ્રધ્વજની ડિઝાઇન પિંગલી વેંકૈયા દ્વારા તૈયાર કરવામાં આવી હતી. મૂળ ડિઝાઈન 1921માં મહાત્મા ગાંધીને રજૂ કરવામાં આવી હતી અને વર્તમાન ત્રિરંગાને 22 જુલાઈ 1947ના રોજ ભારતની બંધારણ સભા દ્વારા અપનાવવામાં આવ્યો હતો.
ધ્વજ સંદર્ભની રોચક વાત
ભારતીય રાષ્ટ્રધ્વજમાં સામેલ કેસરી રંગ હિંમતનું પ્રતિક છે. સફેદ રંગ સત્ય અને શાંતિનું પ્રતીક છે. લીલી પટ્ટી ફળદ્રુપતા, વૃદ્ધિ અને જમીનની શુદ્ધતાનું પ્રતીક છે. તેમાં હાજર અશોક ચક્રમાં 24 આરા છે.
રાષ્ટ્રગાન
સ્વતંત્રતા દિવસ પર રાષ્ટ્રગીત તરીકે ‘જન ગણ મન’ ગાવામાં આવે છે. તે સૌપ્રથમ 1911માં ભારતીય રાષ્ટ્રીય કોંગ્રેસના કલકત્તા અધિવેશનમાં ગવાયું હતું. હતુ. રવીન્દ્રનાથ ટાગોર રાષ્ટ્રગીતના સર્જક છે.
જ્યારે રાષ્ટ્રગીત ગાવામાં આવે અને વગાડવામાં આવે ત્યારે વ્યક્તિએ હંમેશા ધ્યાન પર ઊભા રહેવું જોઈએ. ઉચ્ચાર સાચો હોવો જોઈએ અને સમયગાળો 52 સેકન્ડનો હોવો જોઈએ.
રાષ્ટ્રીય પ્રતીક
ભારતનું રાષ્ટ્રીય પ્રતીક, અશોક સ્તંભનો સિંહ, 26 જાન્યુઆરી 1950 ના રોજ સ્વતંત્રતા પછી અપનાવવામાં આવ્યો હતો. આ પ્રતીક સારનાથના અશોક સ્તંભ પરથી લેવામાં આવ્યું છે.
સ્વતંત્રતા સેનાની સ્મૃતિ
સ્વતંત્રતા દિવસના અવસર પર, દેશભરમાં સ્વતંત્રતા સેનાનીઓને શ્રદ્ધાંજલિ આપવામાં આવે છે. આ દિવસ મહાત્મા ગાંધી, ભગત સિંહ, સુભાષ ચંદ્ર બોઝ, સરદાર વલ્લભભાઈ પટેલ અને અસંખ્ય સ્વતંત્રતા સેનાનીઓ જેવા મહાન નેતાઓના બલિદાનને યાદ કરવા માટે માનવામાં આવે છે.
લાલકિલ્લાની પરેડ
સ્વતંત્રતા દિવસની ઉજવણીની વિશેષતા એ લાલ કિલ્લા પર યોજાયેલી પરેડ છે, જેમાં ભારતીય સેના, નૌકાદળ, વાયુસેના અને અન્ય સુરક્ષા દળોની ટુકડીઓ ભાગ લે છે. આ ઉપરાંત વિવિધ રાજ્યોની સાંસ્કૃતિક ઝાંખીઓ પણ પ્રદર્શિત કરવામાં આવી છે.
રાષ્ટ્રીય અવકાશ
સ્વતંત્રતા દિવસ એ ભારતમાં રાષ્ટ્રીય રજાનો દિવસ છે. આ દિવસે તમામ સરકારી કચેરીઓ, શાળાઓ અને મોટાભાગની ખાનગી સંસ્થાઓ બંધ રહે છે. લોકો ધ્વજવંદન, પરેડ અને સાંસ્કૃતિક કાર્યક્રમોમાં ભાગ લે છે.