આધુનિક જીવનશૈલીમાં આપણે આપણા સ્વાસ્થ્યનું ધ્યાન રાખવાનું ભૂલી જઈએ છીએ. પરંતુ, પ્રાચીન ભારતીય જ્ઞાન અને આયુર્વેદ મુજબ, આપણા શરીરની દરેક પ્રણાલી એક ચોક્કસ સમયે સૌથી વધુ સક્રિય હોય છે. જો આપણે આ સમયચક્રને અનુસરીએ, તો આપણે સ્વસ્થ અને ઊર્જાવાન જીવન જીવી શકીએ છીએ.
સવારે 5 થી 7 વાગ્યા
આ સમયે આપણું મોટું આંતરડું સક્રિય હોય છે. આ સમય મળત્યાગ અને સ્નાન માટે ઉત્તમ છે, જે શરીર અને મનને શુદ્ધ કરવામાં મદદ કરે છે.
સવારે 7 થી 9 વાગ્યા
આ સમય આપણા જઠર માટે સૌથી અનુકૂળ છે. આ સમયે નાસ્તો કરવાથી પાચન શક્તિ વધે છે અને શરીરને પૂરતું પોષણ મળે છે.
સવારે 9 થી 11 વાગ્યા
સ્વાદુપિંડ (Pancreas) અને બરોળ (Spleen) આ સમયે વધુ કાર્યરત હોય છે. આ સમય કસરત અથવા કામ કરવા માટે શ્રેષ્ઠ છે, કારણ કે શરીરની ઊર્જા સૌથી વધુ હોય છે.
સવારે 11 થી બપોરે 1 વાગ્યા
આ હૃદયનો સમય છે. ભલે હૃદય 24 કલાક કામ કરે, પણ આ સમયે તે સૌથી વધુ શક્તિશાળી હોય છે. આ સમય લંચ માટે સૌથી સારો છે, જેથી હૃદયને પૂરતું પોષણ મળી રહે.
બપોરે 1 થી 3 વાગ્યા
આ સમયે નાનું આંતરડું કાર્યરત હોય છે. તે સવારે લીધેલા ખોરાકનું સંપૂર્ણ પાચન કરે છે અને પોષક તત્વોનું શોષણ કરે છે.
બપોરે 3 થી 5 વાગ્યા
આ સમયમાં આપણી રક્ત પ્રણાલી વધુ સક્રિય હોય છે. આ સમય દરમિયાન મગજને પડકાર મળે તેવા કાર્યો કરવાથી અને અભ્યાસ કરવાથી ઉત્તમ પરિણામો મળે છે.
સાંજે 5 થી 7 વાગ્યા
આ સમયે મૂત્રાશય (Bladder) સક્રિય હોય છે. આ સમય પણ અભ્યાસ અથવા મગજને સક્રિય રાખે તેવી પ્રવૃત્તિઓ માટે સારો છે.
સાંજે 7 થી 9 વાગ્યા
આ સમય દરમિયાન લોહીનું પરિભ્રમણ ખૂબ સારું હોય છે, તેથી વાંચન અને મનન માટે આ સમય શ્રેષ્ઠ છે.
રાત્રે 9 થી 11 વાગ્યા
આ સમયે એન્ડોક્રાઇન સિસ્ટમ (Endocrine System) કાર્યરત હોય છે. આ સમયે ઊંઘવું જરૂરી છે, જેથી શરીર પોતાની ઊર્જાને ફરીથી ભરી શકે.
રાત્રે 11 થી 1 વાગ્યા
પિત્તાશય (Gallbladder) આ સમયે વધુ કાર્યશીલ બને છે. આ સમયે ગાઢ નિદ્રા લેવાથી શરીરને ઊર્જા બચાવવામાં મદદ મળે છે.
રાત્રે 1 થી 3 વાગ્યા
આ સમયે લીવર અત્યંત કાર્યશીલ રહે છે. આ સમયે ઊંઘ પૂરી થવામાં હોય છે. જો તમે આ સમયે ઊઠી જાઓ, તો પ્રાણાયામ જેવી હળવી કસરતો ઉપયોગી થઈ શકે છે, જે શરીરની નસોને આરામ આપે છે.
આ દિનચર્યાને અનુસરીને આપણે આપણા સ્વાસ્થ્યને વધુ સુધારી શકીએ છીએ. સ્વસ્થ જીવન માટે આ સમયપત્રકનું પાલન કરવું લાભદાયી સાબિત થઈ શકે છે.