સરકારે 30 જૂને લગભગ 40 જરૂરી પેટ્રોકેમિકલ પ્રોડક્ટ્સની આયાત પર ઝીરો કસ્ટમ ડ્યુટીને 15 દિવસ માટે લંબાવી દીધી છે. હવે આ રાહત 15 જુલાઈ સુધી લાગુ રહેશે. પશ્ચિમ એશિયામાં ચાલી રહેલા સંઘર્ષ અને ઈરાન યુદ્ધને કારણે ગ્લોબલ સપ્લાય ચેઇનમાં આવેલી અડચણો વચ્ચે સ્થાનિક ઉદ્યોગોને સ્થિરતા આપવા માટે આ પગલું ભરવામાં આવ્યું છે.
આ સંપૂર્ણ કસ્ટમ ડ્યુટી છૂટ પહેલીવાર 2 એપ્રિલે એક અસ્થાયી રાહત માપદંડ તરીકે શરૂ કરવામાં આવી હતી. પહેલાં તેને 30 જૂને સમાપ્ત થવાનું હતું, પરંતુ મંગળવારે નાણા મંત્રાલયે આ છૂટને 15 જુલાઈ સુધી લંબાવવાનો નિર્ણય કર્યો.
પ્લાસ્ટિક્સ, ફાર્મા અને ટેક્સટાઇલ સહિત અનેક સેક્ટર્સને મળશે ફાયદો
ડ્યુટી માફીનો આ નિર્ણય એવા ઉદ્યોગોને સીધો ફાયદો પહોંચાડશે જે પેટ્રોકેમિકલ ફીડસ્ટોક અને ઇન્ટરમીડિએટ્સ પર નિર્ભર છે. તેમાં પ્લાસ્ટિક્સ, પેકેજિંગ, ટેક્સટાઇલ, ફાર્માસ્યુટિકલ્સ, કેમિકલ્સ, ઓટોમોટિવ કમ્પોનન્ટ્સ અને અન્ય મેન્યુફેક્ચરિંગ સેક્ટર્સ સામેલ છે. સરકારના આ પગલાથી આ ડાઉનસ્ટ્રીમ સેક્ટર્સ પર ખર્ચનું દબાણ ઓછું થશે.
પશ્ચિમ એશિયા સંકટને કારણે સપ્લાય ચેઇનમાં આવેલી અડચણ
- નાણા મંત્રાલયે 2 એપ્રિલે યોજનાની જાહેરાત કરતા કહ્યું હતું કે પશ્ચિમ એશિયામાં સંઘર્ષને કારણે વૈશ્વિક સપ્લાય ચેઇનમાં અડચણને ધ્યાનમાં રાખીને આ છૂટ આપવામાં આવી રહી છે.
- તેનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય ઘરેલું ઉદ્યોગ માટે જરૂરી પેટ્રોકેમિકલ ઇનપુટ્સની સતત ઉપલબ્ધતા સુનિશ્ચિત કરવી અને સપ્લાયને સ્થિર રાખવાનો છે.
- આ સાથે સરકારે એમ પણ કહ્યું હતું કે આ ઉપાયથી તૈયાર ઉત્પાદનો એટલે કે ફિનિશ્ડ પ્રોડક્ટ્સના ગ્રાહકોને પણ મોટી રાહત મળશે.
આ 9 મુખ્ય ઉત્પાદનો સહિત 40 વસ્તુઓ પર છૂટ મળશે
કસ્ટમ ડ્યુટી મુક્તિના દાયરામાં આવતા મુખ્ય પેટ્રોકેમિકલ ઉત્પાદનોમાં મિથેનોલ, એનહાઇડ્રસ એમોનિયા, ટોલ્યુઇન, સ્ટાયરીન, ડાયક્લોરોમિથેન (મિથિલિન ક્લોરાઇડ), વિનાઇલ ક્લોરાઇડ મોનોમર, પોલિબ્યુટાડાઇન, સ્ટાયરીન-બ્યુટાડાઇન અને અનસેચ્યુરેટેડ પોલિએસ્ટર રેઝિનનો સમાવેશ થાય છે.
ક્રૂડ ઓઇલ, નેચરલ ગેસ અને ફર્ટિલાઇઝર્સની આયાત પર ચિંતા
વેસ્ટ એશિયામાં ચાલી રહેલા સંઘર્ષને કારણે દરિયાઈ શિપિંગ રૂટમાં આવેલી અડચણોએ ભારતની ચિંતાઓ વધારી દીધી છે. આ સંકટને કારણે ભારતના ફર્ટિલાઇઝર્સ, ક્રૂડ ઓઇલ અને નેચરલ ગેસની આયાત પર અસર પડવાની આશંકા વ્યક્ત કરવામાં આવી રહી છે. નોંધનીય છે કે ભારત પેટ્રોલિયમ પ્રોડક્ટ્સ અને ફર્ટિલાઇઝર્સ બંનેનો એક ખૂબ મોટો આયાતકાર દેશ છે.
પેટ્રોકેમિકલ્સ અને ડાઉનસ્ટ્રીમ સેક્ટર્સ શું હોય છે?
ડાઉનસ્ટ્રીમ સેક્ટર્સ: ઓઇલ અને ગેસ ઇન્ડસ્ટ્રીમાં કાચા માલને રિફાઇન કરીને ફાઇનલ પ્રોડક્ટ્સ (જેમ કે પ્લાસ્ટિક ગુડ્સ, દવાઓ અથવા ગાડીઓના પાર્ટ્સ) બનાવતા ઉદ્યોગોને ડાઉનસ્ટ્રીમ સેક્ટર કહેવામાં આવે છે. કસ્ટમ ડ્યુટી ઘટવાથી આ સેક્ટર્સ માટે મેન્યુફેક્ચરિંગ કોસ્ટ ઓછી થઈ જાય છે.
પેટ્રોકેમિકલ્સ: આ એ કેમિકલ પ્રોડક્ટ્સ હોય છે જે પેટ્રોલિયમ (ક્રૂડ ઓઇલ) અને નેચરલ ગેસની રિફાઇનિંગ પ્રક્રિયામાંથી પ્રાપ્ત થાય છે. તેનો ઉપયોગ રોજિંદી વસ્તુઓ જેવી કે પ્લાસ્ટિક, કપડાં, દવાઓ અને સિન્થેટિક રબર બનાવવામાં મુખ્ય કાચા માલ (રો મટિરિયલ) તરીકે થાય છે.