જયશંકર ભારત-રશિયા મિત્રતા પર: “જ્યારે દુનિયા પાકિસ્તાનની પાછળ ઉભી હતી…”
વિદેશ મંત્રી એસ. જયશંકરે મ્યુનિક સુરક્ષા પરિષદ દ્વારા ભારત-રશિયા સંબંધોને મજબૂત બનાવવા પર ભાર મૂક્યો. તેમણે કહ્યું કે ભારત-રશિયા સંબંધો ઐતિહાસિક રીતે ખૂબ સારા રહ્યા છે.
પશ્ચિમી દેશોની ટીકા વચ્ચે ભારતે ફરી એકવાર રશિયા સાથેના પોતાના સંબંધોને મજબૂતીથી રજૂ કર્યા છે. વિદેશ મંત્રી એસ. જયશંકરે કહ્યું કે જ્યારે પણ ભારતની સુરક્ષા અને પ્રાદેશિક અખંડિતતાને જોખમમાં મૂકવામાં આવ્યું છે, ત્યારે રશિયા હંમેશા ભારતની સાથે ઉભું રહ્યું છે. જ્યારે વિશ્વના મોટાભાગના દેશોએ પાકિસ્તાનને ટેકો આપ્યો ત્યારે રશિયાએ પણ ભારતને ટેકો આપ્યો હતો.
રવિવારે (4 ઓક્ટોબર, 2026) નવી દિલ્હીમાં આયોજિત મ્યુનિક સુરક્ષા પરિષદ (MSC) ને સંબોધતા, વિદેશ મંત્રી એસ. જયશંકરે કહ્યું, “ભારત અને રશિયા ઐતિહાસિક રીતે ખૂબ સારા સંબંધો ધરાવે છે, અને તેમના અનુભવો આજે પણ તેમના સંબંધોને આકાર આપી રહ્યા છે.”
જયશંકરે કહ્યું, “લોકો ઇતિહાસ ભૂલતા નથી, ભલે તે સારો હોય કે ખરાબ.” તેમણે 1950 ના દાયકામાં રશિયા અને સોવિયેત યુનિયન તરફથી ભારતને મળેલા સમર્થનનો પણ ઉલ્લેખ કર્યો. તેમણે કહ્યું, “તે સમયે, વિશ્વના એક મોટા ભાગે પાકિસ્તાનના લશ્કરી શાસનને ટેકો આપ્યો હતો.” તેમની ટિપ્પણી ૧૯૭૧ના પાકિસ્તાન સાથેના યુદ્ધ દરમિયાન સોવિયેત યુનિયનના ભારતને સમર્થન તરફ ઈશારો કરે છે, જ્યારે યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સે પાકિસ્તાનના સમર્થનમાં બંગાળની ખાડીમાં પોતાનો નૌકાદળ મોકલ્યો હતો.
રશિયા સાથે ભારતનો અનુભવ
પશ્ચિમી દેશો દ્વારા મોસ્કો સાથે ભારતના સંબંધો અંગે ઉઠાવવામાં આવેલા પ્રશ્નોના છૂપા જવાબમાં, જયશંકરે કહ્યું, “વિશ્વનો દરેક દેશ પોતાના અનુભવોના આધારે અન્ય દેશો સાથેના તેના સંબંધોનું મૂલ્યાંકન કરે છે.” તેમણે દલીલ કરી હતી કે જેમ યુરોપ રશિયા પ્રત્યે ભારતના દૃષ્ટિકોણને અપનાવે તેવી અપેક્ષા રાખી શકાતી નથી, તેવી જ રીતે નવી દિલ્હીના નિર્ણયો મોસ્કો સાથેના તેના પોતાના ઐતિહાસિક અનુભવો દ્વારા નક્કી થાય છે.
તેમણે કહ્યું, “રશિયા સાથે ભારતનો અનુભવ સકારાત્મક અને હંમેશા હકારાત્મક રહ્યો છે. ૧૯૭૦ અને ૧૯૮૦ના દાયકાથી બંને દેશો વચ્ચેની ભાગીદારી વિસ્તરી છે. લશ્કરી અને પરમાણુ સહયોગની સાથે, વેપાર, ઊર્જા અને સંસાધનો પણ વધુને વધુ મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવી રહ્યા છે.
વિદેશ મંત્રી એસ. જયશંકરે મ્યુનિક સુરક્ષા પરિષદ દ્વારા ભારત-રશિયા સંબંધોને મજબૂત બનાવવા પર ભાર મૂક્યો. તેમણે કહ્યું કે ભારત-રશિયા સંબંધો ઐતિહાસિક રીતે ખૂબ સારા રહ્યા છે.
પશ્ચિમી દેશોની ટીકા વચ્ચે ભારતે ફરી એકવાર રશિયા સાથેના પોતાના સંબંધોને મજબૂતીથી રજૂ કર્યા છે. વિદેશ મંત્રી એસ. જયશંકરે કહ્યું કે જ્યારે પણ ભારતની સુરક્ષા અને પ્રાદેશિક અખંડિતતાને જોખમમાં મૂકવામાં આવ્યું છે, ત્યારે રશિયા હંમેશા ભારતની સાથે ઉભું રહ્યું છે. જ્યારે વિશ્વના મોટાભાગના દેશોએ પાકિસ્તાનને ટેકો આપ્યો ત્યારે રશિયાએ પણ ભારતને ટેકો આપ્યો હતો.
રવિવારે (4 ઓક્ટોબર, 2026) નવી દિલ્હીમાં આયોજિત મ્યુનિક સુરક્ષા પરિષદ (MSC) ને સંબોધતા, વિદેશ મંત્રી એસ. જયશંકરે કહ્યું, “ભારત અને રશિયા ઐતિહાસિક રીતે ખૂબ સારા સંબંધો ધરાવે છે, અને તેમના અનુભવો આજે પણ તેમના સંબંધોને આકાર આપી રહ્યા છે.”
જયશંકરે કહ્યું, “લોકો ઇતિહાસ ભૂલતા નથી, ભલે તે સારો હોય કે ખરાબ.” તેમણે 1950 ના દાયકામાં રશિયા અને સોવિયેત યુનિયન તરફથી ભારતને મળેલા સમર્થનનો પણ ઉલ્લેખ કર્યો. તેમણે કહ્યું, “તે સમયે, વિશ્વના એક મોટા ભાગે પાકિસ્તાનના લશ્કરી શાસનને ટેકો આપ્યો હતો.” તેમની ટિપ્પણી ૧૯૭૧ના પાકિસ્તાન સાથેના યુદ્ધ દરમિયાન સોવિયેત યુનિયનના ભારતને સમર્થન તરફ ઈશારો કરે છે, જ્યારે યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સે પાકિસ્તાનના સમર્થનમાં બંગાળની ખાડીમાં પોતાનો નૌકાદળ મોકલ્યો હતો.
રશિયા સાથે ભારતનો અનુભવ
પશ્ચિમી દેશો દ્વારા મોસ્કો સાથે ભારતના સંબંધો અંગે ઉઠાવવામાં આવેલા પ્રશ્નોના છૂપા જવાબમાં, જયશંકરે કહ્યું, “વિશ્વનો દરેક દેશ પોતાના અનુભવોના આધારે અન્ય દેશો સાથેના તેના સંબંધોનું મૂલ્યાંકન કરે છે.” તેમણે દલીલ કરી હતી કે જેમ યુરોપ રશિયા પ્રત્યે ભારતના દૃષ્ટિકોણને અપનાવે તેવી અપેક્ષા રાખી શકાતી નથી, તેવી જ રીતે નવી દિલ્હીના નિર્ણયો મોસ્કો સાથેના તેના પોતાના ઐતિહાસિક અનુભવો દ્વારા નક્કી થાય છે.
તેમણે કહ્યું, “રશિયા સાથે ભારતનો અનુભવ સકારાત્મક અને હંમેશા હકારાત્મક રહ્યો છે. ૧૯૭૦ અને ૧૯૮૦ના દાયકાથી બંને દેશો વચ્ચેની ભાગીદારી વિસ્તરી છે. લશ્કરી અને પરમાણુ સહયોગની સાથે, વેપાર, ઊર્જા અને સંસાધનો પણ વધુને વધુ મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવી રહ્યા છે.