ક્ષિતિજ પર સૂરજ ઊગે એ તો કુદરતનો ક્રમ છે, પણ સમાજની ક્ષિતિજ પર જ્યારે આશા અને ન્યાયનો સૂરજ ઊગે ત્યારે જ ખરેખર સવાર પડી ગણાય. આજે જ્યારે આપણે ચારેબાજુ નજર કરીએ છીએ ત્યારે પ્રશ્ન થાય છે કે શું આપણે ખરેખર અજવાસ તરફ ગતિ કરી રહ્યા છીએ? સત્ય તો એ છે કે ભૌતિકતાના ઝાકઝમાળ વચ્ચે માનવીય મૂલ્યોનું અંધારું હજુ ઘટ્ટ છે.
આ સ્થિતિને જોતા મન કહી ઉઠે છે:
”સૂરજ ઊગ્યો ને પક્ષીઓ કલરવ કરતાં થયાં,
પણ માણસના મન તો હજુ અંધારે અથડાયા,
દિવાલો ચણી દીધી છે આપણે ઘરની આસપાસ,
સાચી સવારના કિરણો તો ઉંબરે જ અટવાયા.”
સામાજિક વિષમતાની ખાઈ
આજે આપણે એક એવા સમાજમાં જીવી રહ્યા છીએ જ્યાં એક બાજુ ગગનચુંબી ઈમારતો છે અને બીજી બાજુ એની જ છાયામાં ભૂખ્યું સૂતું બાળપણ છે. ‘સૌનો સાથ, સૌનો વિકાસ’ ના નારાઓ વચ્ચે પણ જ્યારે ગરીબ અને અમીર વચ્ચેની ખાઈ પહોળી થતી જાય, ત્યારે સમજવું કે એ સવાર હજુ પડી નથી. જ્યારે એક પિતાને પોતાના બાળકની ફી ભરવા માટે દેવું કરવું પડે અને બીજી બાજુ બિનજરૂરી ખર્ચાઓનું પ્રદર્શન થતું હોય, ત્યારે સામાજિક ન્યાયનો સૂરજ ક્યાંક વાદળોમાં ઢંકાયેલો લાગે છે.
સ્ત્રી સુરક્ષા અને સંવેદના
આપણે પ્રગતિશીલ હોવાનો દાવો કરીએ છીએ, પણ શું આપણી દીકરીઓ મધરાતે રસ્તા પર નિર્ભય બનીને ચાલી શકે છે? જ્યાં સુધી સ્ત્રીને માત્ર એક વસ્તુ તરીકે જોવાની માનસિકતા બદલાશે નહીં, ત્યાં સુધી ગમે તેટલી રોશની હશે તો પણ અંધારું જ ગણાશે. જ્યારે ઘરના ઉંબરાની અંદર અને બહાર સ્ત્રી સુરક્ષિત અને સન્માનિત અનુભવે, ત્યારે જ માનવું કે નવી સવાર પડી છે.
ભીતરનો અંધકાર અને સોશિયલ મીડિયા
આજની સવાર છાપાની સુગંધથી નહીં પણ મોબાઈલના નોટિફિકેશનથી પડે છે. હજારો ‘ફ્રેન્ડ્સ’ હોવા છતાં માણસ એકલતા અનુભવે છે. પડોશીના ઘરમાં દુઃખ હોય તો તેની જાણ નથી હોતી, પણ સાત સમંદર પાર શું થાય છે તેની ચિંતા છે. આ સંવેદનાહીનતા એ બાબતની સાક્ષી પૂરે છે કે આપણી ભીતરનો અજવાસ હજુ પ્રગટ્યો નથી.
આશાનું કિરણ
પરંતુ, અશ્વિન ગોહિલની કલમ ક્યારેય માત્ર નકારાત્મકતા નથી લખતી. અંધારું ગમે તેટલું લાંબું હોય, તે કાયમી નથી.
”હજુ તો આશાના દીવડા દિલમાં પ્રગટાવવા છે,
પથ્થર જેવા દિલને ફરી માણસ બનાવવા છે,
થાક્યો નથી મુસાફર, ને હજુ સફર બાકી છે,
એ સવાર લાવવા કાજે જ તો આ સંઘર્ષ બાકી છે.”
જે દિવસે આપણે બીજાના આંસુ લૂછવા માટે હાથ લંબાવીશું, જે દિવસે શિક્ષણ માત્ર વેપાર નહીં પણ સંસ્કારનું સિંચન બનશે અને જે દિવસે જાતિ-ધર્મના વાડાઓ તૂટીને ‘માણસાઈ’નો ધર્મ સર્વોપરી બનશે, તે દિવસે છાતી ઠોકીને કહી શકાશે કે – હા, હવે સવાર પડી છે!
ત્યાં સુધી, મારી અને તમારી—આપણે સૌની મથામણ ચાલુ જ રહેશે.
લેખક : અશ્વિન ગોહિલ