માનવતા જે શાંતિના સપના જોતી હતી, તે આજે ધુમાડામાં ફેરવાઈ રહી છે. વર્ષ 2025 એ વૈશ્વિક રાજનીતિમાં ‘બારુદના ઢગલા’ સમાન સાબિત થયું છે. અર્થતંત્ર, સરહદ વિવાદ અને સત્તાની લાલસાએ જગતને એવા વળાંક પર લાવી દીધું છે જ્યાંથી પાછા વળવું અઘરું લાગે છે. સંયુક્ત રાષ્ટ્ર (UN) ની નિષ્ક્રિયતા આજે 1939ના ‘લીગ ઓફ નેશન્સ’ જેવી જ મૌન પ્રેક્ષક બનીને રહી ગઈ છે.
1. રશિયા-યુક્રેન: ચાર વર્ષ અને અંતહીન જંગ
ફેબ્રુઆરી 2022માં શરૂ થયેલું આ યુદ્ધ 2026માં પ્રવેશતા વધુ ઘાતક બન્યું છે. 2025ના અંત સુધીમાં, પશ્ચિમી દેશોએ યુક્રેનને જે આધુનિક મિસાઇલો પૂરી પાડી, તેના જવાબમાં રશિયાએ ઉત્તર કોરિયા સાથે મળીને નવી સૈન્ય વ્યૂહરચના અપનાવી છે.
આંકડા: છેલ્લા 4 વર્ષમાં લાખો સૈનિકોના મૃત્યુ અને અબજો ડોલરની સંપત્તિનો નાશ થયો છે. 2025માં યુક્રેનને મળેલ $100 બિલિયન ની સૈન્ય સહાયે રશિયાને વધુ આક્રમક બનાવ્યું છે.
2. વેનેઝુએલા અને અમેરિકા: નવો સંઘર્ષ ક્ષેત્ર
દક્ષિણ અમેરિકામાં સ્થિતિ અત્યંત ગંભીર છે. જાન્યુઆરી 3, 2026 ના રોજ અમેરિકાએ વેનેઝુએલામાં ‘ઓપરેશન એબ્સોલ્યુટ રિઝોલ્વ’ હેઠળ નિકોલસ માદુરો વિરુદ્ધ સૈન્ય કાર્યવાહી તેજ કરી છે.
કારણ: ડ્રગ કાર્ટેલ્સ અને તેલના ભંડાર પર નિયંત્રણ મેળવવાની હોડ.
સ્થિતિ: અમેરિકાએ માદુરો પરના ઈનામની રકમ વધારીને $50 મિલિયન કરી દીધી છે, જેનાથી લેટિન અમેરિકામાં રશિયા અને અમેરિકા વચ્ચે પરોક્ષ યુદ્ધ (Proxy War) શરૂ થયું છે.
3. ચાઇના અને પડોશી દેશો: અશાંત એશિયા
ચીનની વિસ્તારવાદી નીતિ 2025માં સીમા વટાવી ગઈ છે. દક્ષિણ ચીન સાગરમાં ફિલિપાઈન્સ સાથેના સંઘર્ષો અને તાઇવાન પર સતત વધતું દબાણ એશિયાને યુદ્ધ તરફ ધકેલી રહ્યું છે.
જુલાઈ 2025: ફિલિપાઈન્સ અને તાઇવાન વચ્ચેના આર્થિક સંબંધોને લઈને ચીને આકરી લશ્કરી ચેતવણી આપી હતી. ભારત સાથેની સરહદે પણ અવારનવાર થતા ઘર્ષણો ચિંતાનો વિષય છે.
4. મધ્ય પૂર્વ અને ખાડી દેશો: ઈઝરાયેલ, હમાસ અને ઈરાન
મધ્ય પૂર્વમાં શાંતિ એ હવે માત્ર શબ્દ રહ્યો છે.
ઈઝરાયેલ-હમાસ: ગાઝા પટ્ટીમાં ચાલી રહેલું યુદ્ધ હવે લેબનોન અને યમન સુધી ફેલાઈ ગયું છે.
ઈરાન-ઈઝરાયેલ (જૂન 2025): ઇતિહાસમાં પ્રથમવાર ઈઝરાયેલ અને ઈરાન વચ્ચે 12 દિવસનું સીધું યુદ્ધ ખેલાયું. ઈરાનના પરમાણુ મથકો પર ઈઝરાયેલના હુમલા અને ઈરાનની મિસાઈલ વર્ષાએ વિશ્વને તેલના ભાવમાં મોટો ઉછાળો આપ્યો છે.
5. કોરિયા અને પરમાણુ ભય
ઉત્તર કોરિયાના કિમ જોંગ-ઉને ડિસેમ્બર 2025 માં પરમાણુ સબમરીનનું અનાવરણ કરીને વિશ્વને ચોંકાવી દીધું છે. દક્ષિણ કોરિયા પણ હવે અમેરિકાની મદદથી પોતાના રક્ષણ માટે પરમાણુ શક્તિ તરફ વળ્યું છે, જે પેસિફિક ક્ષેત્રમાં તણાવની ચરમસીમા છે.
નિષ્કર્ષ: શું આ ત્રીજું વિશ્વયુદ્ધ છે?
બીજા વિશ્વયુદ્ધ વખતે જે રીતે રાષ્ટ્ર સંઘ (League of Nations) નિષ્ફળ ગયું હતું, આજે યુનાઈટેડ નેશન્સ પણ માત્ર ‘નિવેદનો’ આપવા પૂરતું મર્યાદિત છે. જ્યારે રશિયા, અમેરિકા, ચીન અને ઈરાન જેવા મોટા રાષ્ટ્રો પોતપોતાના હિતો માટે લડી રહ્યા હોય, ત્યારે માત્ર એક નાની ભૂલ પણ આખા વિશ્વને વિનાશના માર્ગે ધકેલી શકે છે.
વર્ષ 2026 એ માનવ સભ્યતા માટે કસોટીનો સમય છે. જો કૂટનીતિ નિષ્ફળ જશે, તો આપણે એવા યુદ્ધમાં હોઈશું જેનો અંત જોવા કદાચ કોઈ જીવતું નહીં બચે.
લેખક :અશ્વિન ગોહિલ