GROHE અને Hurun India એ દેશની ટોચની 151 રિયલ એસ્ટેટ કંપનીઓની ‘2026 GROHE-Hurun India Real Estate 150’ યાદી બહાર પાડી છે. અહેવાલ મુજબ, આ વર્ષ ભારતીય રિયલ એસ્ટેટ ક્ષેત્ર માટે નિરાશાજનક રહ્યું છે, જેમાં અત્યાર સુધીનો સૌથી ઓછો વિકાસ થયો છે. આ મંદી છતાં, દેશના સૌથી ધનિક ઉદ્યોગપતિઓમાંના એક ગૌતમ અદાણીએ રિયલ એસ્ટેટ ક્ષેત્રમાં ઇતિહાસ રચ્યો છે. તેઓ રિયલ એસ્ટેટના નવા ‘રાજા’ તરીકે ઉભરી આવ્યા છે.
આ મંદી દરમિયાન પણ, અદાણી જૂથે રિયલ એસ્ટેટ ક્ષેત્રમાં પોતાનું વર્ચસ્વ સાબિત કર્યું છે. ગૌતમ અદાણી અને તેમના પરિવારે DLFના રાજીવ સિંહ અને પરિવારને પાછળ છોડીને ‘GROHE-Hurun India Real Estate Rich List’ માં પ્રથમ વખત નંબર-વન સ્થાન મેળવ્યું છે. ગૌતમ અદાણીની સંપત્તિમાં 73%નો જંગી વધારો થયો છે.
પ્રણવ અદાણી અને રાજેશ અદાણીની આગેવાની હેઠળની અદાણી પ્રોપર્ટીઝ યાદીમાં સૌથી વધુ ફાયદો મેળવનારી હતી. કંપનીએ તેના મૂલ્યાંકનમાં ₹38,000 કરોડનો ઉમેરો કર્યો છે, જે ₹90,400 કરોડ સુધી પહોંચ્યો છે.
અહેવાલ મુજબ, ભારતીય રિયલ એસ્ટેટ ક્ષેત્ર આ વર્ષે નોંધપાત્ર મંદીની અસર પામ્યું છે. લિસ્ટેડ કંપનીઓનું સંચિત મૂલ્ય ગયા વર્ષે 14 ટકા હતું તેની સરખામણીમાં આ વર્ષે માત્ર 2 ટકા વધ્યું છે. આ યાદીના ઇતિહાસમાં સૌથી નીચો વૃદ્ધિ દર છે. રિયલ એસ્ટેટ કંપનીઓના મૂલ્યમાં આ ઘટાડો મુખ્યત્વે BSE રિયલ્ટી ઇન્ડેક્સમાં 20% ના મોટા ઘટાડાથી પ્રેરિત હતો. આ વર્ષે, યાદીમાં ફક્ત 31 કંપનીઓના મૂલ્યાંકનમાં વધારો થયો છે, જ્યારે 74 કંપનીઓના મૂલ્યાંકનમાં ઘટાડો થયો છે.
DLF એક કંપની તરીકે પ્રભુત્વ જાળવી રાખે છે. ₹1.47 લાખ કરોડના મૂલ્યાંકન સાથે, DLF ભારતની સૌથી મૂલ્યવાન રિયલ એસ્ટેટ કંપની તરીકે તેનું બિરુદ જાળવી રાખે છે, જોકે આ વર્ષે તેનું મૂલ્ય 29% સુધર્યું છે. લોધા ડેવલપર્સ ₹93,700 કરોડના મૂલ્ય સાથે બીજા ક્રમે છે, અને ઇન્ડિયન હોટેલ્સ કંપની (તાજ ગ્રુપ) ₹93,300 કરોડના મૂલ્ય સાથે ત્રીજા ક્રમે છે.
રિતેશ અગ્રવાલની આગેવાની હેઠળની પ્રિઝમ (OYO) આ વર્ષે હોસ્પિટાલિટી સેક્ટરમાં સૌથી મોટો સ્ટાર રહ્યો. તેણે તેના મૂલ્યાંકનમાં ₹34,700 કરોડનો ઉમેરો કર્યો, જે 107% નો જંગી વધારો હતો, અને કુલ ₹67,200 કરોડના મૂલ્ય સાથે છ સ્થાન ઉપર (ટોચના 10 માં) પાંચમા સ્થાને પહોંચી ગયું.
આ વર્ષે મૂલ્યમાં વધારો થયો તે યાદીમાં સામેલ તમામ કંપનીઓમાંથી (₹34,300 કરોડનું સંચિત મૂલ્ય, જે 2025 માં ₹1.4 લાખ કરોડ કરતા નોંધપાત્ર રીતે ઓછું છે), અદાણી પ્રોપર્ટીઝ (+38,000 કરોડ) અને પ્રિઝમ (+34,700 કરોડ) એકલાએ લગભગ બે તૃતીયાંશ વધારો કર્યો.
મુંબઈ સ્થિત આ ડેવલપર પાંચ સ્થાન ઉપર ચઢીને ₹61,700 કરોડના મૂલ્ય સાથે ટોચના 10 માં 8મા સ્થાને પહોંચી ગયો.
આ કંપનીઓનું મૂલ્ય કુવૈતના GDP જેટલું છે
2026 ની આ યાદીમાં બધી કંપનીઓનું કુલ સંચિત મૂલ્ય ₹16.5 લાખ કરોડ (US$171 બિલિયન) છે. આ મૂલ્યાંકન કુવૈતના કુલ GDP જેટલું છે અને લક્ઝમબર્ગ અને બહેરીનના સંયુક્ત GDP કરતાં પણ વધુ છે.
રિયલ એસ્ટેટ ક્ષેત્ર વધુ સંસ્થાકીય અને પારદર્શક બની રહ્યું છે. યાદીમાં સ્ટોક માર્કેટ-લિસ્ટેડ કંપનીઓની સંખ્યા બે વર્ષ પહેલાં 48 થી વધીને 73 થઈ ગઈ છે, જે કુલ યાદી મૂલ્યના 71% છે.
આ વર્ષે, 37 નવી કંપનીઓ યાદીમાં પ્રવેશી, જેમાંથી 20 સીધી ટોચના 100 માં પ્રવેશી. 2024 માં શરૂ કરાયેલ નોલેજ રિયલ્ટી ટ્રસ્ટ, ₹51,500 કરોડના મૂલ્ય સાથે વર્ષની સૌથી મોટી નવી પ્રવેશકર્તા અને સૌથી નાની એન્ટિટી બની.
યાદીમાં હવે પાંચ રિયલ એસ્ટેટ ઇન્વેસ્ટમેન્ટ ટ્રસ્ટ (REITs) શામેલ છે: નોલેજ રિયલ્ટી ટ્રસ્ટ, એમ્બેસી ઓફિસ પાર્ક્સ REIT, બાગમને પ્રાઇમ ઓફિસ REIT, બ્રુકફિલ્ડ ઇન્ડિયા રિયલ એસ્ટેટ ટ્રસ્ટ અને નેક્સસ સિલેક્ટ ટ્રસ્ટ.
હોસ્પિટાલિટી ક્ષેત્રનો ઉદય: એક દાયકા પહેલા સુધી, આ યાદીમાં હોસ્પિટાલિટી ક્ષેત્ર ખૂબ જ નાનું હતું, પરંતુ 2026 માં, 151 કંપનીઓમાંથી 24 આ ક્ષેત્રની છે, જેની કુલ કિંમત ₹2,85,500 કરોડ છે. આમાં સૌથી જૂની કંપની, ઇન્ડિયન હોટેલ્સ કંપની (93,300 કરોડ), જે 1899 માં સ્થપાઈ હતી, અને તાજેતરમાં જ અલગ થયેલી ITC હોટેલ્સ (32,300 કરોડ)નો સમાવેશ થાય છે.
હુરુન ઇન્ડિયા રિયલ એસ્ટેટ યાદીમાંથી રસપ્રદ તથ્યો
રિયલ એસ્ટેટ રાજધાની તરીકે મુંબઈ: દેશની નાણાકીય રાજધાની, મુંબઈ, ભારતની ‘રિયલ એસ્ટેટ રાજધાની’ રહી છે જેમાં કુલ 7.32 લાખ કરોડ રૂપિયાના મૂલ્ય સાથે 50 કંપનીઓ છે. તે પછી નવી દિલ્હી (19 કંપનીઓ), ગુરુગ્રામ (18 કંપનીઓ) અને બેંગલુરુ (18 કંપનીઓ) આવે છે.
મહિલા નેતૃત્વ: યાદીમાં ફક્ત ત્રણ કંપનીઓનું નેતૃત્વ મહિલાઓ કરે છે: ધ લલિતના જ્યોત્સના સુરી (3,000 કરોડ), અપીજય સુરેન્દ્ર પાર્ક હોટેલ્સના પ્રિયા પોલ (2,500 કરોડ), અને અગ્રવાલ એસોસિએટ્સ ગ્રુપના ઉમા અગ્રવાલ (1,700 કરોડ).
સૌથી યુવાન અને વૃદ્ધ નેતાઓ: પ્રિઝમ (OYO) ના રિતેશ અગ્રવાલ અને સ્માર્ટવર્ક્સ કોવર્કિંગ સ્પેસના નીતિશ શારદા (32 વર્ષ) યાદીમાં સૌથી યુવાન નેતાઓ છે. ઇન્ટરગ્લોબ હોટેલ્સના કપિલ ભાટિયા (93 વર્ષ) સૌથી વૃદ્ધ નેતા છે. યાદીમાં નેતાઓની સરેરાશ ઉંમર 60 વર્ષ છે.
રહેણાંક ક્ષેત્ર પ્રભુત્વ ધરાવે છે: યાદીમાં 65% કંપનીઓ રહેણાંક ક્ષેત્રની છે (2% ઘટાડો), ત્યારબાદ હોસ્પિટાલિટી (16%, 1% વધારો) અને કોમર્શિયલ (13%, 1% ઘટાડો).
વૃદ્ધિના અગ્રણીઓ: દિલ્હી સ્થિત પુરી કન્સ્ટ્રક્શન્સે વાર્ષિક ધોરણે સૌથી વધુ ૧૨૭% (૨,૫૦૦ કરોડ) મૂલ્ય વૃદ્ધિ નોંધાવી છે, જ્યારે ગુરુગ્રામ સ્થિત પિરામિડ ઇન્ફ્રાટેકે સૌથી વધુ આવક વૃદ્ધિ (૨,૫૦૦ કરોડ) નોંધાવી છે.