ઈરાન અને ઈઝરાયલ વચ્ચે વધી રહેલા સૈન્ય સંઘર્ષે વૈશ્વિક અર્થતંત્રમાં ખળભળાટ મચાવી દીધો છે. ઈરાન પર ઈઝરાયલ અને અમેરિકાના હુમલા બાદ મિડલ ઈસ્ટમાં સ્થિતિ તણાવપૂર્ણ બની છે, જેની સીધી અસર વૈશ્વિક ક્રૂડ ઓઈલ બજાર પર જોવા મળી રહી છે. માત્ર એક ઝાટકે ક્રૂડ ઓઈલની કિંમતોમાં 12 ટકાનો મોટો ઉછાળો નોંધાયો છે.
બ્રેન્ટ ક્રૂડ 80 ડોલરને પાર
આ સંઘર્ષની સૌથી મોટી અસર ક્રૂડ ઓઇલના ભાવ પર પડી છે. બ્રેન્ટ ક્રૂડ, જે શુક્રવારે પ્રતિ બેરલ 72 ડોલરના સાત મહિનાના ઉચ્ચતમ સ્તરે બંધ થયું હતું અને 2026ના પહેલા બે મહિનામાં લગભગ 19 ટકા વધ્યું હતું, તે હવે 12 ટકા વધીને 80 ડોલર પ્રતિ બેરલને પાર કરી ગયું છે.
યુએસ વેસ્ટ ટેક્સાસ ઇન્ટરમીડિયેટ (WTI) પણ 8 ટકા વધ્યો, જે પ્રતિ બેરલ 70 ડોલરના સ્તરને વટાવી ગયો. ઈરાન પર ઈઝરાયલી હુમલાના પહેલા 12 દિવસ પછી, ગયા વર્ષના જૂન પછી પહેલી વાર બ્રેન્ટ ક્રૂડ 80 ડોલરની ઉપર પહોંચી ગયું.
ઈરાનની તેલ ક્ષમતા વૈશ્વિક પુરવઠાને અસર કરે છે
જોકે આ ક્ષેત્રમાં ઈરાનનું વર્ચસ્વ ઘટ્યું છે, તે OPEC+ગઠબંધનમાં ચોથું સૌથી મોટું ઉત્પાદક રહ્યું છે. સાઉદી અરેબિયાની આગેવાની હેઠળના જૂથના કુલ ઉત્પાદનમાં ઈરાનનો હિસ્સો 12 ટકા છે. ઈરાન દરરોજ 3.3 મિલિયન બેરલ ક્રૂડ ઓઈલ કાઢવામાં સક્ષમ છે, જે વૈશ્વિક ઉત્પાદનના આશરે 3 ટકા છે. દેશની સૌથી મોટી રિફાઇનરીની ક્ષમતા દરરોજ 500,000 બેરલ છે.
બીજી તરફ હોર્મુઝ ખાડીની દરિયાઈ ટ્રાફિક માટે બંધ હોવાના વિરોધાભાસી અહેવાલો છે. જોકે, ઈરાનના વિદેશ મંત્રી અબ્બાસ અરાઘચીએ અલ-જઝીરા સાથેની એક મુલાકાતમાં સ્પષ્ટતા કરી હતી કે આ સામુદ્રધુની બંધ કરવાનો કોઈ ઈરાદો નથી. આ સામુદ્રધુની વૈશ્વિક તેલ પુરવઠાના 20 ટકા અને લગભગ એટલા જ પ્રમાણમાં LNGનું વહન કરે છે, જે તેને અત્યંત સંવેદનશીલ પુરવઠા અવરોધક બનાવે છે. ઈરાનની 90 ટકા ક્રૂડ ઓઈલ નિકાસ પણ તેના દ્વારા ચીનમાં થાય છે.