મુખ્ય બજારોમાં ખરીફ પાકની આવકમાં વધારો થતાં કઠોળ અને તેલીબિયાંના મંડી ભાવ લઘુત્તમ ટેકાના ભાવ (એમએસપી) કરતા ઘણા નીચા ભાવે વેપાર થઈ રહ્યા છે. તુવેર, અડદ, ચણા અને મસૂર સહિતની મુખ્ય કઠોળની જાતોના ભાવ હાલમાં એમએસપી કરતા ૮થી ૧૮% નીચે છે, જ્યારે સોયાબીન અને મગફળી જેવા તેલીબિયાંના ભાવ બેન્ચમાર્ક ભાવ કરતા ૨૧થી ૩૦% નીચે છે. ખેડૂતો પાસેથી ખરીદીની સત્તાવાર ખાતરી છતાં ભાવ બેન્ચમાર્ક ભાવ કરતા ઘણા નીચે છે તેમ વેપારીઓએ જણાવ્યું હતું.
વેપારીઓએ મજબૂત ખરીફ પાકની સંભાવનાઓ, પર્યાપ્ત આયાત વોલ્યુમ અને સરકારી એજન્સીઓ દ્વારા રાખવામાં આવેલા પૂરતા સ્ટોકને કારણે બજાર ભાવ નબળા હોવાનું કારણ આપ્યું હતું. ચણા, જે રવિ અથવા શિયાળુ પાક છે, તે અપવાદ રહે છે, જે એમએસપી સ્તરથી થોડો ઉપર વેપાર કરે છે.
કૃષિ મંત્રાલય તરફથી મંજૂરી મળ્યા પછી પણ સરકારી એજન્સીઓએ ભાવ સહાય યોજના હેઠળ તેલીબિયાં અને કઠોળની ખરીદી શરૂ કરી નથી, કારણ કે બજારમાં આવતા પાકમાં ભેજનું પ્રમાણ સ્વીકાર્ય કરતાં વધુ હોવાના અહેવાલો છે.
અત્યાર સુધી, કૃષિ મંત્રાલયે ૨૦૨૫-૨૬ ખરીફ સિઝન માટે ઉત્તર પ્રદેશ અને ગુજરાતમાં કઠોળ – તુવેર, અડદ અને મગ – અને તેલીબિયાં – સોયાબીન અને મગફળી – ની ખરીદીને મંજૂરી આપી છે. એમએસપી પર ભાવ સહાય યોજના હેઠળ કુલ ખરીદી રૂ. ૧૩,૮૯૦ કરોડથી વધુ હોવાનો અંદાજ છે.
દરમિયાન, મુખ્ય તેલીબિયાં ઉત્પાદક રાજ્ય મહારાષ્ટ્રે જાહેરાત કરી છે કે ખેડૂતોના સમૂહ નાફેડ ૧ નવેમ્બરથી ભાવ સહાય યોજના હેઠળ એમએસપી પર સોયાબીન ખરીદવાનું શરૂ કરશે.
મજબૂત આયાત અને સરકારી એજન્સીઓ સાથે પૂરતા બફરને કારણે, આગામી મહિનાઓમાં તુવેર મંડીના ભાવમાં ઘટાડો થવાની સંભાવના છે. સરકારે ચાલુ સિઝન (૨૦૨૫-૨૬)માં તુવેરની ખરીદી વધારવી પડશે, જેમાં ડિસેમ્બરની શરૂઆતમાં આવક શરૂ થવાની ધારણા છે.