ભારતમાં ખાનગી બેન્કોમાં વિદેશી રોકાણ મર્યાદા 74% સુધી છે. જાહેર બેન્કોમાં FDI મર્યાદા 49% સુધી વધારવાનો આ પ્રસ્તાવ પહેલાં ક્યારેય જાહેર કરવામાં આવ્યો નથી. ઉલ્લેખનીય છે કે આ ચર્ચાઓ હજુ સુધી જાહેર કરવામાં આવી નથી.ભારત સરકાર સરકારી બેન્કોમાં વિદેશી રોકાણ (FDI)ની મર્યાદા વધારીને 49% કરવાની યોજના બનાવી રહી છે, જે વર્તમાન મર્યાદા કરતા બમણાથી વધુ છે. અહેવાલ મુજબ નાણા મંત્રાલય છેલ્લા કેટલાક મહિનાઓથી ભારતીય રિઝર્વ બેન્ક (RBI) સાથે આ દરખાસ્ત પર ચર્ચા કરી રહ્યું છે. જોકે, આ દરખાસ્તને હજુ સુધી અંતિમ સ્વરૂપ આપવામાં આવ્યું નથી.
ભારતના બેન્કિંગ ક્ષેત્રમાં વિદેશી રોકાણકારોનો રસ સતત વધી રહ્યો છે. દુબઈની અમીરાત NBD દ્વારા તાજેતરમાં RBL બેન્કમાં 60% હિસ્સો $3 બિલિયનમાં ખરીદ્યો હતો અને જાપાનની સુમિટોમો મિત્સુઇ બેંકિંગ કોર્પ દ્વારા યસ બેન્કમાં 20% હિસ્સો $1.6 બિલિયનમાં ખરીદ્યો હતો, જે પછીથી વધીને 4.99% થયો હતો. જાહેર ક્ષેત્રની બેન્કોમાં વિદેશી રોકાણકારોનો રસ પણ વધી રહ્યો છે. વિદેશી માલિકીની મર્યાદા વધારવાથી આગામી વર્ષોમાં આ બેન્કોને વધુ મૂડી એકત્ર કરવામાં મદદ મળશે.
એક સૂત્રએ અહેવાલને પુષ્ટિ કરતા કહ્યું કે વર્તમાન 20% મર્યાદા વધારવા માટે ચર્ચા ચાલી રહી છે. તેમણે કહ્યું કે આ પગલું જાહેર અને ખાનગી બેન્કો માટેના નિયમો વચ્ચેના અંતરને ઘટાડવાના પ્રયાસનો એક ભાગ છે. ભારતમાં ખાનગી બેન્કોમાં વિદેશી રોકાણ મર્યાદા 74% સુધી છે. જાહેર બેન્કોમાં FDI મર્યાદા 49% સુધી વધારવાનો આ પ્રસ્તાવ પહેલાં ક્યારેય જાહેર કરવામાં આવ્યો નથી. ઉલ્લેખનીય છે કે આ ચર્ચાઓ હજુ સુધી જાહેર કરવામાં આવી નથી. જોકે, ભારતના નાણાં મંત્રાલય અને RBIએ હજુ સુધી આ બાબતે કોઈ ટિપ્પણી કરી નથી.
ભારતમાં હાલમાં 12 જાહેર ક્ષેત્રની બેન્કો છે, જેની કુલ સંપત્તિ માર્ચ સુધીમાં 171 ટ્રિલિયન રૂપિયા છે, જે દેશના બેન્કિંગ ક્ષેત્રનો આશરે 55% હિસ્સો ધરાવે છે. સરકાર આ બેન્કોમાં ઓછામાં ઓછો 51% હિસ્સો જાળવવાની યોજના ધરાવે છે. હાલમાં, તમામ 12 બેન્કોમાં સરકારનો હિસ્સો આના કરતા નોંધપાત્ર રીતે વધારે છે. 30 સપ્ટેમ્બર સુધીમાં જાહેર ક્ષેત્રની બેન્કોમાં વિદેશી રોકાણ કેનેરા બેન્કમાં આશરે 12% છે, જ્યારે યુકો બેન્કમાં તે લગભગ શૂન્ય છે. જાહેર ક્ષેત્રની બેન્કોને સામાન્ય રીતે ખાનગી બેન્કો કરતા નબળી માનવામાં આવે છે. તેમને ઘણીવાર ગરીબોને ધિરાણ આપવા અને ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં શાખાઓ ખોલવાનું કામ સોંપવામાં આવે છે, જેના પરિણામે ખરાબ લોન દર વધારે અને ઈક્વિટી પર નબળું વળતર મળે છે.
છેલ્લા કેટલાક મહિનાઓમાં RBIએ બેન્કિંગ ક્ષેત્રના નિયમોને હળવા બનાવવા માટે ઘણા પગલાં લીધા છે અને વિદેશી બેન્કોને ભારતીય ખાનગી બેન્કોમાં મોટો હિસ્સો ખરીદવાની મંજૂરી આપવા સંમતિ આપી છે. જોકે, મનસ્વી નિયંત્રણ અને નિર્ણયોને રોકવા માટે ચોક્કસ સલામતીના પગલાં અમલમાં રહેશે.