સામાન્ય રીતે ડાયાબિટીસના દર્દીઓને જમીનની અંદર ઉગતા કંદમૂળથી દૂર રહેવાની સલાહ આપવામાં આવે છે. જોકે, બટાકાને લઈને લોકોમાં હંમેશા ડર રહે છે. પરંતુ શું તમે જાણો છો કે, શક્કરિયા ડાયાબિટીસમાં બટાકા કરતા વધુ સુરક્ષિત વિકલ્પ સાબિત થઈ શકે છે? નિષ્ણાતોના મતે, યોગ્ય રીતે તેનું સેવન કરવામાં આવે તો તે બ્લડ સુગરને નિયંત્રિત કરવામાં પણ મદદ કરી શકે છે.
ડાયાબિટીસમાં ખાવા-પીવાની બાબતોનું ધ્યાન રાખવું એ ખૂબ જ જરૂરી છે. ડાયટમાં સુગર ટ્રિગર કરનારી એક પણ વસ્તુ ડાયાબિટીસના લક્ષણોને ગંભીર બનાવી શકે છે. દેશમાં કરોડો લોકો કાં તો ડાયાબિટીસ સામે ઝઝૂમી રહ્યા છે અથવા તેમનું બ્લડ સુગર નિયંત્રણમાં રહેતું નથી. આવી સ્થિતિમાં સૌથી મોટો સવાલ એ છે કે, દરરોજની થાળીમાં શું ખાવું અને શું નહીં.
બટાકા અને શક્કરિયા જેવી સામાન્ય શાકભાજીઓને લઈને લોકોના મનમાં મૂંઝવણ રહે છે. કોઈ કહે છે કે, બટાકા ઝેર સમાન છે, તો કોઈ શક્કરિયાને ચમત્કારી માને છે. પરંતુ સૌથી પહેલા એ સમજવું જરૂરી છે કે, ડાયાબિટીસમાં ખાવાનો અર્થ કોઈ વસ્તુને સંપૂર્ણપણે છોડી દેવી એવો હોતો નથી. બ્લડ સુગર એ વાત પર નિર્ભર કરે છે કે, ખોરાક કેટલી ઝડપથી પચીને ગ્લુકોઝમાં ફેરવાય છે અને લોહીમાં ભળે છે. તેને જ ગ્લાયકેમિક ઇન્ડેક્સ કહેવામાં આવે છે. જેટલો વધારે GI, એટલી ઝડપથી સુગર વધશે. આ જ કારણ છે કે, બટાકા અને શક્કરિયાની તુલના જરૂરી બની જાય છે.
બટાકાને અવારનવાર ડાયાબિટીસના દુશ્મન માની લેવામાં આવે છે, પરંતુ દરેક બટાકા એકસરખા હોતા નથી. ભારતમાં બટાકાની ઘણી જાતો ઉગાડવામાં આવે છે અને દરેક જાતની શરીર પર અસર અલગ હોઈ શકે છે. કેટલીક જાતોમાં એવું સ્ટાર્ચ હોય છે જે ધીમે ધીમે તૂટે છે, જેનાથી સુગર ઝડપથી વધતી નથી.યોગ્ય જાત અને યોગ્ય રીતે રાંધવામાં આવેલા બટાકા મર્યાદિત માત્રામાં નુકસાનકારક હોતા નથી. સમસ્યા ત્યારે થાય છે જ્યારે બટાકાને તળીને અથવા વધુ મસાલા સાથે ખાવામાં આવે છે. બાફેલા બટાકા પણ જો જરૂરિયાત કરતા વધુ ખાવામાં આવે તો સુગર વધારી શકે છે, કારણ કે તેનો ગ્લાયકેમિક ઇન્ડેક્સ હાઈ હોય છે. જોકે, બાફીને ઠંડા કરેલા બટાકા થોડા વધુ સારા માનવામાં આવે છે, કારણ કે તેમાં રહેલા સ્ટાર્ચનું સ્તર બદલાઈ જાય છે.
હવે વાત કરીએ શક્કરિયાની, જેને લોકો અવારનવાર ડાયાબિટીસ માટે સુરક્ષિત માને છે. શક્કરિયા મીઠા જરૂર હોય છે, પરંતુ તેની મીઠાશની અસર શરીર પર અલગ રીતે પડે છે. તેમાં ફાઈબરની માત્રા વધુ હોય છે, જે સુગરને ધીમે ધીમે લોહીમાં ભળવા દે છે. આ જ કારણ છે કે, તેનો ગ્લાયકેમિક ઇન્ડેક્સ બટાકાની સરખામણીમાં ઓછો રહે છે.વૈજ્ઞાનિક સંશોધનો અનુસાર, જો કોઈ વ્યક્તિની પ્રાથમિકતા બ્લડ સુગરને નિયંત્રિત રાખવાની છે, તો શક્કરિયા થોડો વધુ સારો વિકલ્પ સાબિત થઈ શકે છે. પરંતુ વધુ માત્રામાં ખાવા પર આ કાર્બોહાઈડ્રેટ સુગર વધારી શકે છે. તો બીજી તરફ, બટાકાને સંપૂર્ણપણે છોડી દેવા પણ જરૂરી નથી. જો બટાકા બાફેલા હોય, તો તેને શાકભાજી અને દાળ સાથે સંતુલિત માત્રામાં ખાઈ શકાય છે.
આ સિવાય શક્કરિયામાં વિટામિન એ, વિટામિન સી અને એન્ટીઓક્સીડેન્ટ જોવા મળે છે, જે શરીરના કોષોને નુકસાનથી બચાવે છે અને ઇન્સ્યુલિનની અસરને સુધારી શકે છે. આયુર્વેદમાં પણ શક્કરિયાને ઉર્જા આપનારા અને પાચન માટે પ્રમાણમાં સંતુલિત માનવામાં આવ્યા છે, જો તેનું યોગ્ય માત્રામાં સેવન કરવામાં આવે.
નિષ્ણાતોના મતે, યોગ્ય રીતે તેનું સેવન કરવામાં આવે તો તે બ્લડ સુગરને નિયંત્રિત કરવામાં પણ મદદ કરી શકે છે.
(અહીં આપવામાં આવેલી માહિતી સામાન્ય જાણકારી આધારિત છે. કોઇ પણ ઉપાય અજમાવતા પહેલાં એક્સપર્ટની સલાહ લેવી આવશ્યક છે. CN24 News આની કોઇ પુષ્ટિ કરતુ નથી.)