Health Tips : હિચકી (હેડકી) એક એવી સામાન્ય સમસ્યા છે જેનો અનુભવ દરેક વ્યક્તિએ ક્યારેક ને ક્યારેક ચોક્કસ કર્યો જ હશે. ઘણીવાર જમતી વખતે, અચાનક હસતી વખતે કે રડતી વખતે હેડકી આવવાનું શરૂ થઈ જાય છે. સામાન્ય રીતે તે થોડી મિનિટોમાં પોતાની મેળે જ બંધ થઈ જાય છે, પરંતુ કેટલીકવાર તે લાંબા સમય સુધી ચાલુ રહે છે, જેના કારણે વ્યક્તિ ભારે અસ્વસ્થતા અનુભવે છે. તબીબી નિષ્ણાતોના મતે, આ સમસ્યા પાછળ આપણા શરીરની એક મહત્વપૂર્ણ માંસપેશી જવાબદાર છે.
શું છે હિચકી પાછળનું કારણ?
મેડિકલ એક્સપર્ટ્સના જણાવ્યા અનુસાર, હિચકીનો સીધો સંબંધ ફેફસાંની નીચે આવેલી ‘ડાયફ્રામ’ (ઉરોદરપટલ) નામની માંસપેશી સાથે છે. આ માંસપેશી આપણને શ્વાસ લેવાની પ્રક્રિયામાં મદદ કરે છે. જ્યારે કોઈ કારણોસર આ માંસપેશી અચાનક સંકોચાઈ જાય છે, ત્યારે આપણા સ્વરતંત્ર (Vocal cords) ની આસપાસનો શ્વાસ લેવાનો માર્ગ તરત જ બંધ થઈ જાય છે. આ અચાનક બંધ થવાના કારણે જ ‘હિક’ જેવો અવાજ નીકળે છે, જેને આપણે સામાન્ય ભાષામાં હિચકી કે હેડકી કહીએ છીએ.
હિચકીને તરત જ રોકવાના સરળ ઘરેલું ઉપાયો
ઠંડુ પાણી ધીમે-ધીમે પીવું: ઠંડુ પાણી પીવું એ હિચકી રોકવાનો સૌથી સરળ રસ્તો છે. જ્યારે ઠંડુ પાણી ગળામાંથી પસાર થાય છે, ત્યારે તે ત્યાંની નસોને ઉત્તેજિત કરે છે. આનાથી મગજને એક નવો સંકેત મળે છે અને હિચકીનું અનિયંત્રિત ચક્ર તૂટી જાય છે. પાણીને એકસાથે ગટગટાવવાને બદલે નાના-નાના ઘૂંટડા ભરીને પીવું વધુ ફાયદાકારક છે.
શ્વાસ રોકવો:
થોડી સેકન્ડો માટે શ્વાસ રોકવો એ પણ એક વૈજ્ઞાનિક ઉપાય છે. જ્યારે તમે ઊંડો શ્વાસ લઈને તેને થોડીવાર રોકી રાખો છો, ત્યારે શરીરમાં કાર્બન ડાયોક્સાઇડનું પ્રમાણ સામાન્ય કરતાં સહેજ વધી જાય છે. આ ફેરફાર મગજને ડાયફ્રામની પ્રવૃત્તિને નિયંત્રિત કરવાનો સંકેત આપે છે, જેથી હિચકી બંધ થઈ જાય છે.
મધનું સેવન: મધ ગળાની અંદરની સપાટી પર એક રક્ષણાત્મક પડ બનાવે છે, જે ગળાની નસોને શાંત કરે છે અને હિચકી પેદા કરતા સંકેતોને નબળા પાડે છે.
મોંમાં ખાંડ રાખવી: મોંમાં થોડી માત્રામાં ખાંડ રાખવાથી તેના બારીક દાણા ગળાની નસોને નવો સેન્સરી સંકેત આપે છે. મગજનું ધ્યાન આ નવા સંકેત તરફ ડાયવર્ટ થતાં જ હિચકીનો રિફ્લેક્સ શાંત પડી જાય છે. જો કે, ડાયાબિટીસના દર્દીઓએ આ ઉપાય અજમાવતી વખતે સાવચેતી રાખવી જોઈએ.