4 ઓક્ટોબર, 1957ના રોજ સોવિયત સંઘે સ્પુટનિક-1 લોન્ચ કર્યો, જે વિશ્વનો પ્રથમ કૃત્રિમ ઉપગ્રહ હતો. આ ઘટનાએ અવકાશ યુગની શરૂઆત કરી હતી. અને બીજી તારીખ 10 ઓક્ટોબર, 1967ના રોજ Outer Space Treaty પર હસ્તાક્ષર થયા, જે અવકાશનો શાંતિપૂર્ણ ઉપયોગ સુનિશ્ચિત કરે છે આ બે ઘટનાઓની યાદમાં 1999માં યુએનએ આ સપ્તાહની ઉજવણીની શરૂઆત કરી હતી.
અવકાશમાં વસાહતો:
ચંદ્ર પર લૂનાર બેઝ અને મંગળ પર કોલોનીઝ સ્થાપવાની યોજનાઓ છે. નાસાનું અર્ટિમીસ
પ્રોગ્રામ અને સ્પેસ Xનું સ્ટારશીપ જેવા પ્રોજેક્ટ્સ, જે ચંદ્ર અને મંગળ પર માનવોને મોકલવાનું લક્ષ્ય રાખે છે. ઈસરોનું ગગનયાન મિશન, જે ભારતનું પ્રથમ માનવ અવકાશ મિશન છે, તે પણ આ થીમ સાથે સંબંધિત છે.
શૂન્ય ગુરુત્વાકર્ષણ માનવ શરીર પર અસર કરે છે, જેમ કે હાડકાંની ઘનતા ઘટવી, સ્નાયુઓની નબળાઈ.ઉપરાંત અવકાશમાં કોસ્મિક કિરણો અને સૌર રેડિયેશનથી રક્ષણ કેવી રીતે થાય છે એના વિશે સંશોધન થશે.
અવકાશમાં ખોરાક ઉગાડવા અને પાણીનું પુનઃચક્રણ જેવી ટેક્નોલોજી વિશે સંશોધનો થઈ રહ્યાં છે.બીજું અવકાશમા લાંબા સમય સુધી નાની જગ્યામાં રહેવાથી થતી માનસિક સમસ્યાઓ વિશે પણ સંશોધન થશે.
એ ઉપરાંત આગામી સ્પેસ ટેક્નોલોજી માટે દિવસોમાં ટેક્નોલોજીકલ નવીનતાઓ પણ આવી રહી છે. જેમકેલાઇફ સપોર્ટ સિસ્ટમ્સમા ઓક્સિજન, તાપમાન અને દબાણનું નિયંત્રણ કેવી રીતે કરવુંઅવકાશમાં ઘરો, સાધનો અને ખોરાક બનાવવા માટે 3D પ્રિન્ટિંગ ટેક્નોલોજી આવશે.એ ઉપરાંત અવકાશ મા છોડ ઉગાડીને ઓક્સિજન અને ખોરાકનું ઉત્પાદન કરવા માટેબાયો-રિજનરેટિવ સિસ્ટમ્સ અમલમાં આવશે
ભવિષ્ય મા ચંદ્ર અને મંગળ પર વસાહતો વિશે પ્રયોગો સંશોધનો થઈ રહ્યાં છે.ચંદ્ર પર પાણીની હાજરી અને મંગળ પર જીવનની શક્યતાઓનું સંશોધન ઉપરાંત સ્પેસ X અને બ્લ્યુ ઓરિજિન જેવી ખાનગી કંપનીઓ અવકાશ પર્યટનને વાસ્તવિક બનાવી રહી છે.
અને રોબોટિક્સ, AI, અને 3D પ્રિન્ટિંગનો ઉપયોગ અવકાશમાં વસવાટ માટે થઈ રહ્યો છે.એ માટે ભારત, અમેરિકા, રશિયા, અને ચીન જેવા દેશોના સંયુક્ત પ્રયાસો થઈ રહ્યાં છે.
અવકાશ પર્યટનની શક્યતાઓ :
અવકાશ પર્યટન એ વૈજ્ઞાનિક કલ્પનાથી વાસ્તવિકતા તરફ ઝડપથી આગળ વધી રહ્યું છે
અવકાશ પર્યટનની શક્યતાઓ:
કંપનીઓ જેમ કે Virgin Galactic અને Blue Origin સબઓર્બિટલ ફ્લાઇટ્સ ઓફર કરે છે, જેમાં પર્યટકો 80-100 કિલોમીટરની ઊંચાઈએ જઈને શૂન્ય ગુરુત્વાકર્ષણ અને પૃથ્વીનું અદભૂત દૃશ્ય અનુભવી શકે છે.
આ ફ્લાઇટ્સ થોડી મિનિટો સુધી ચાલે છે અને હવે વધુ સુલભ બની રહી છે, જેમ કે Virgin Galacticની ટિકિટની કિંમત આશરે $250,000થી શરૂ થાય છે
SpaceX જેવી કંપનીઓ ઓર્બિટલ ફ્લાઇટ્સ ઓફર કરે છે, જેમાં પર્યટકો લો અર્થ ઓર્બિટ (Low Earth Orbit) માં જઈ શકે છે, જેમ કે ઇન્ટરનેશનલ સ્પેસ સ્ટેશન (ISS) ની મુલાકાત.આ મિશનો દસ દિવસ જેટલા લાંબા હોઈ શકે છે, જેમાં સ્પેસવોક અને વૈજ્ઞાનિક સંશોધનનો સમાવેશ થઈ શકે છે.SpaceX નું Starship ચંદ્રની આસપાસ ફ્લાઇબાય મિશનની યોજના ધરાવે છે, જે પર્યટકોને ચંદ્રની નજીકથી અનુભવ લેવાની તક આપશે.ભવિષ્યમાં ચંદ્ર પર લેન્ડિંગ પણ શક્ય બની શકે છે, જે NASAના Artemis પ્રોગ્રામ અને SpaceXના પ્રયાસો દ્વારા સમર્થિત છે.Axiom Spaceઅને Orbital Assembly Corporation લો અર્થ ઓર્બિટમાં સ્પેસ હોટેલ્સ બનાવવાની યોજના ધરાવે છે, જે પર્યટકોને લાંબા સમય સુધી રહેવાની, સ્પેસવોક, અને સ્ટારગેઝિંગ જેવી ગતિવિધિઓની સુવિધા આપશે.
Voyager Station, જે 2027માં ખુલવાની યોજના છે, એક રોટેટિંગ વ્હીલ આકારનું સ્ટ્રક્ચર હશે, જે હોટેલ જેવો અનુભવ આપશે.
જોકે અવકાશમા નવી ટેક્નોલોજી તો આવશે પણ સાથે પર્યાવરણીય ચિંતાઓ પણ એટલી જ રહેશે. જેમકે રોકેટ લોન્ચિંગની કાર્બન ઉત્સર્જન અને અવકાશમાં કચરો ની સમસ્યા રહેશે.
અવકાશ મા રેડિયેશન, શૂન્ય ગુરુત્વાકર્ષણ, અને માનસિક સ્વાસ્થ્યના જોખમો. રહેશે.ત્યારે આંતરરાષ્ટ્રીય અવકાશ કાયદા અને સલામતી ધોરણોની જરૂર પડશે.
જોકે ભવિષ્યમાં સ્પેશ ટેક્નોલોજી મા ઘણા પરિવર્તનો આવશે
રિયુઝેબલ રોકેટ્સ અને સ્પર્ધાને કારણે આગામી દાયકામાં અવકાશ યાત્રા વધુ સસ્તી થશે.અવકાશ પર્યટનથી એરોસ્પેસ, હોસ્પિટાલિટી, અને STEM શિક્ષણમાં નવી તકો ઊભી થશે. NASA, ISRO, અને ખાનગી કંપનીઓના સંયુક્ત પ્રયાસો અવકાશ પર્યટનને વેગ આપશે.
