દિલ્હી યુનિવર્સિટીએ ગૃહ મંત્રાલયના ભારતીય સાયબર ક્રાઈમ કોઓર્ડિનેશન સેન્ટર (I4C) ના સહયોગથી “સાયબર વિજિલન્સ” નામના એક મહિનાના સાયબર સુરક્ષા જાગૃતિ અભિયાનનું આયોજન કર્યું. સમાપન સમારોહમાં, DU ના કુલપતિ પ્રો. યોગેશ સિંહ મુખ્ય અતિથિ હતા, અને રજિસ્ટ્રાર ડૉ. વિકાસ ગુપ્તા અને ભારતીય સાયબર ક્રાઈમ કોઓર્ડિનેશન સેન્ટર (I4C) ના ડિરેક્ટર નિશાંત કુમાર ખાસ મહેમાનો હતા.
આ કાર્યક્રમની અધ્યક્ષતા DUCC ના ડિરેક્ટર પ્રો. સંજીવ સિંહે કરી હતી. આ પ્રસંગે બોલતા, કુલપતિ પ્રો. યોગેશ સિંહે કહ્યું કે આજે આપણે સંપૂર્ણપણે મોબાઇલ ફોન, કમ્પ્યુટર અને ઇન્ટરનેટ-કનેક્ટેડ ઉપકરણો પર નિર્ભર છીએ. આપણે જાણતા નથી કે તે ઉપકરણોની અંદર શું છે; આવી સ્થિતિમાં, સાયબર વિજિલન્સ ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ મુદ્દો છે. કુલપતિએ કહ્યું કે કેટલીક માન્યતાઓ છે કે જો હું મોટો વ્યક્તિ કે કંપની ન હોઉં, તો મને સાયબર હુમલાખોરો દ્વારા નિશાન બનાવી શકાય નહીં, પરંતુ આ સાચું નથી. સંવેદનશીલ લોકો હુમલાખોરો દ્વારા સૌથી વધુ નિશાન બનાવવામાં આવે છે. કુલપતિએ કહ્યું કે આજે આપણે મોબાઇલ ફોન, કમ્પ્યુટર અને ઇન્ટરનેટ વિના જીવનની કલ્પના કરી શકતા નથી. આજનો યુગ સંપૂર્ણ સાયબર યુગ છે. 1990 ના દાયકા સુધી, બેંકિંગ કામગીરી સવારે 10:30 થી બપોરે 2:00 વાગ્યા સુધી મર્યાદિત હતી. બપોરે 2:00 થી સાંજે 5:00 વાગ્યા સુધી, બધા બેંક કર્મચારીઓ ખાતાવહી એન્ટ્રીઓ અને રેકોર્ડ રિકન્સિલેશનમાં સામેલ હતા. આજકાલ, આ બાબતોની કોઈ જરૂર નથી. બેંકિંગ સિસ્ટમમાં લાખો વ્યવહારો ઓનલાઇન થઈ રહ્યા છે. છતાં, આપણે બધા વિશ્વાસ કરીએ છીએ કે આપણી મૂડી સુરક્ષિત છે અને કંઈ ખોટું નહીં થાય. શેરબજાર પર પણ આ જ વાત લાગુ પડે છે. આપણને આ વિશ્વાસ છે કારણ કે આપણે ડેટા પ્રોસેસિંગ એલ્ગોરિધમ્સ પર વિશ્વાસ કરીએ છીએ. આ એપ્લિકેશનોએ આપણા જીવનને સરળ બનાવ્યું છે. જો કે, વ્યક્તિગત સુરક્ષા અને ડેટાની સંવેદનશીલતાએ આપણી ચિંતાઓ વધારી છે. સાયબર હુમલાઓ માટે ભારત વિશ્વમાં અમેરિકા અને ઇન્ડોનેશિયા પછી ત્રીજા ક્રમે છે. કુલપતિએ સમજાવ્યું કે ભારતીય કમ્પ્યુટર ઇમરજન્સી રિસ્પોન્સ ટીમના ડેટા અનુસાર, 2024 માં 1.4 મિલિયનથી વધુ સાયબર ઘટનાઓ બની હતી. 2025 માં, આ ઘટનાઓ 1.8 મિલિયનથી વધુ ટ્રેક કરવામાં આવી હતી. તેથી, આ ક્ષેત્ર આપણા માટે ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવાનો એક મહત્વપૂર્ણ ક્ષેત્ર છે અને આપણે તેના વિશે વિચારવાની જરૂર છે. આ વિષય પર એક મહિના સુધી ચાલતી સાયબર સુરક્ષા જાગૃતિ ઝુંબેશ ચલાવવા બદલ DUCC ને અભિનંદન આપતા, કુલપતિએ કહ્યું કે આ વિષય અહીં સમાપ્ત થતો નથી. આપણે દરરોજ અને દરેક સમયે જાગૃત રહેવાની જરૂર છે. આ પ્રસંગે, DU રજિસ્ટ્રાર ડૉ. વિકાસ ગુપ્તાએ તેમના સંબોધનમાં જણાવ્યું હતું કે આ ઘટનાઓની સાથે વ્યવહારિક કાર્ય પણ જરૂરી છે.
અતુલ સચદેવા, વરિષ્ઠ પત્રકાર