પશ્ચિમ એશિયા પર ફરી એકવાર યુદ્ધના વાદળો ઘેરાઈ ગયા છે. છેલ્લા કેટલાક દિવસોમાં અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચેનો તણાવ હવે ખુલ્લા લશ્કરી મુકાબલામાં ફેરવાઈ રહ્યો હોય તેવું લાગી રહ્યું છે. રવિવારે ઈરાને વિશ્વના સૌથી મહત્વપૂર્ણ દરિયાઈ વેપાર માર્ગોમાંથી એક એવા હોર્મુઝ સ્ટ્રેટને “આગળની સૂચના સુધી” બંધ કરવાની જાહેરાત કરી હતી. આ નિર્ણયના થોડા જ કલાકોમાં અમેરિકાએ અનેક ઈરાની લશ્કરી ઠેકાણાઓ અને વ્યૂહાત્મક વિસ્તારો પર નવા હવાઈ હુમલા શરૂ કર્યા હતા. બંને દેશો વચ્ચેનો આ વધતો સંઘર્ષ ફરી એકવાર વૈશ્વિક તેલ અને ગેસ પુરવઠા માટે મોટો ખતરો બની ગયો છે.
ઈરાનના ઇસ્લામિક રિવોલ્યુશનરી ગાર્ડ કોર્પ્સ (IRGC) નૌકાદળે એક નિવેદનમાં જણાવ્યું હતું કે એક જહાજે નિર્ધારિત દરિયાઈ માર્ગનું ઉલ્લંઘન કર્યું હતું અને તેની નેવિગેશન સિસ્ટમ પણ બંધ કરી દીધી હતી. અનેક ચેતવણીઓ આપવામાં આવ્યા છતાં જહાજે પોતાનો માર્ગ બદલ્યો નહોતો, જેના કારણે તેને નિશાન બનાવવામાં આવ્યું હતું. IRGCના જણાવ્યા મુજબ અન્ય કેટલાક જહાજોએ પણ અનધિકૃત માર્ગો દ્વારા પરિવહન કરવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો. આ ઘટનાઓ બાદ ઈરાને આગામી સૂચના સુધી સમગ્ર હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ બંધ કરવાનો નિર્ણય લીધો.
સ્પષ્ટ શબ્દોમાં ચેતવણી આપી
ઈરાને સ્પષ્ટ શબ્દોમાં ચેતવણી આપી છે કે જ્યાં સુધી આ વિસ્તારમાં અમેરિકાની દખલગીરી બંધ નહીં થાય ત્યાં સુધી હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ ખોલવામાં આવશે નહીં. સાથે જ ઈરાને જણાવ્યું છે કે જો તેની સામે કોઈ પણ પ્રકારની લશ્કરી કાર્યવાહી ચાલુ રહેશે તો સમગ્ર વિસ્તારમાં અમેરિકા અને તેના સાથી દેશોના લશ્કરી ઠેકાણાઓને નિશાન બનાવવામાં આવશે.
અમેરિકાએ તરત જ પોતાની કાર્યવાહી વધુ તીવ્ર
ઈરાનના આ પગલાં બાદ અમેરિકાએ તરત જ પોતાની કાર્યવાહી વધુ તીવ્ર બનાવી હતી. રવિવારે અમેરિકન સૈન્યએ દક્ષિણ વિસ્તારમાં આવેલા અનેક ઈરાની લશ્કરી ઠેકાણાઓ, IRGC સાથે જોડાયેલા કેન્દ્રો અને અન્ય વ્યૂહાત્મક સ્થળો પર નવા હવાઈ હુમલા શરૂ કર્યા હતા. ઈરાની લશ્કરી લક્ષ્યો પર અમેરિકાનો આ સતત બીજો દિવસનો હુમલો હતો. અમેરિકાનો આરોપ છે કે ઈરાને આ અઠવાડિયામાં કતાર અને સાઉદી અરેબિયાના ત્રણ વાણિજ્યિક તેલ ટેન્કરો પર હુમલાનું આયોજન કર્યું હતું, જેના જવાબમાં આ કાર્યવાહી કરવામાં આવી છે.
લશ્કરી કાર્યવાહીનો ત્રીજો રાઉન્ડ શરૂ
US સેન્ટ્રલ કમાન્ડ (CENTCOM)એ જણાવ્યું કે ઈરાન સામે લશ્કરી કાર્યવાહીનો ત્રીજો રાઉન્ડ શરૂ કરવામાં આવ્યો છે. અમેરિકાના જણાવ્યા મુજબ આ હુમલો ઈરાનના ઇસ્લામિક રિવોલ્યુશનરી ગાર્ડ કોર્પ્સ (IRGC) દ્વારા સાયપ્રસના ધ્વજવાળા કન્ટેનર જહાજ M/V GFS Galaxy પર કરવામાં આવેલા હુમલાના જવાબમાં કરવામાં આવ્યો હતો. આ જહાજ હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાંથી પસાર થઈ રહ્યું હતું ત્યારે તેના પર હુમલો થયો હતો. માહિતી અનુસાર હુમલાના કારણે જહાજમાં ભીષણ આગ લાગી હતી. એન્જિન રૂમને ભારે નુકસાન પહોંચ્યું હતું અને એક ક્રૂ મેમ્બર ગુમ થયો હતો. આ નુકસાનને કારણે જહાજ પોતાની સફર આગળ ચાલુ રાખી શક્યું નહોતું.
રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે પણ પોતાનું વલણ વધુ કડક
આ દરમિયાન અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે પણ પોતાનું વલણ વધુ કડક બનાવ્યું છે. ટ્રમ્પે જણાવ્યું કે અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે વાટાઘાટો ચાલુ રાખવા અંગે સહમતિ થઈ હતી, પરંતુ જૂનમાં થયેલો યુદ્ધવિરામ હવે સમાપ્ત થઈ ગયો છે. તેમણે ચેતવણી આપી હતી કે જો અમેરિકાના હિતો અથવા સુરક્ષા પર હુમલો કરવામાં આવશે તો અમેરિકા ખૂબ જ મજબૂત લશ્કરી કાર્યવાહી કરશે. ટ્રમ્પે એવો પણ દાવો કર્યો કે અમેરિકા પાસે “1,000 મિસાઇલો લૉક અને લોડેડ” સ્થિતિમાં તૈયાર છે અને જરૂર પડશે તો તેનો ઉપયોગ ઈરાન સામે કરવામાં આવશે.
દેશો વચ્ચેનો તણાવ ઓછો કરવા માટે સતત પ્રયાસ
બીજી તરફ રાજદ્વારી પ્રયાસો પણ ચાલુ છે. ઓમાન, કતાર અને પાકિસ્તાન બંને દેશો વચ્ચેનો તણાવ ઓછો કરવા માટે સતત પ્રયાસ કરી રહ્યા છે. ઈરાનના વિદેશ પ્રધાન અબ્બાસ અરાઘચી ઓમાન પહોંચ્યા હતા, જ્યાં હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાંથી જહાજોના સલામત પસાર અંગે ઓમાની અધિકારીઓ સાથે ચર્ચા કરવામાં આવી હતી. અહેવાલો અનુસાર ઓમાને દક્ષિણ દરિયાઈ કોરિડોર દ્વારા જહાજોને મુક્તપણે પસાર થવાની મંજૂરી આપવાનો પ્રસ્તાવ મૂક્યો છે, જ્યારે ઈરાની જળસીમામાંથી ઉત્તર માર્ગે પસાર થવા માટે પૂર્વ પરવાનગી લેવી પડશે.