રાજ્ય ચૂંટણી આયોગ, ગાંધીનગર દ્વારા બનાસકાંઠા જિલ્લાની પાંચ તાલુકા પંચાયતો – પાલનપુર, ડીસા, વડગામ, દાંતીવાડા અને અમીરગઢની આગામી સામાન્ય ચૂંટણીઓ માટે અનામત બેઠકોની વારાફરતી ફાળવણી અંગેનો મહત્વપૂર્ણ આદેશ ૪ ફેબ્રુઆરી ૨૦૨૬ના રોજ બહાર પાડવામાં આવ્યો છે.
ગુજરાત પંચાયત અધિનિયમ, ૧૯૯૩ અને સીમાંકન નિયમો હેઠળ, અનુસૂચિત જાતિ (SC), અનુસૂચિત આદિજાતિ (ST), સામાજિક અને શૈક્ષણિક રીતે પછાત વર્ગો (SEBC) તેમજ સ્ત્રીઓ માટેની બેઠકોની ફાળવણી દરેક સામાન્ય ચૂંટણીમાં રોટેશન મુજબ કરવાની જોગવાઈ છે. આ વખતે ગુજરાત સ્થાનિક સત્તામંડળ કાયદા (સુધારા) અધિનિયમ, ૨૦૨૩ના અમલ સાથે SEBC વર્ગો માટેની અનામત બેઠકો વધારીને કુલ બેઠકોના ૨૭% કરવામાં આવી છે. વિકાસ કમિશનર દ્વારા ૨૦૧૧ની છેલ્લી વસ્તી ગણતરીના આંકડાના આધારે આ બેઠકોની સંખ્યા નવેસરથી નક્કી કરવામાં આવી છે.
બેઠકોની ફાળવણીની વિગતવાર માહિતી જોઈએ તો, પાલનપુર તાલુકા પંચાયતની આગામી સામાન્ય ચૂંટણી માટે કુલ ૩૪ બેઠકો નિર્ધારિત કરવામાં આવી છે. આ બેઠકોમાં વસ્તીના ધોરણે અનુસૂચિત જાતિ (SC) માટે ૪ બેઠકો અને અનુસૂચિત આદિજાતિ (ST) માટે ૧ બેઠક અનામત રાખવામાં આવી છે. નવા ૨૭% અનામતના નિયમ મુજબ સામાજિક અને શૈક્ષણિક રીતે પછાત વર્ગો (SEBC) માટે ૯ બેઠકોની ફાળવણી કરવામાં આવી છે. બાકીની ૨૦ બેઠકો સામાન્ય (બિનઅનામત) વર્ગ માટે રહેશે. મહિલા અનામતની જોગવાઈ મુજબ, કુલ ૩૪માંથી ૧૭ બેઠકો સ્ત્રી ઉમેદવારો માટે અનામત રાખવામાં આવી છે.
ડીસા તાલુકા પંચાયતમાં કુલ ૩૮ બેઠકો પર ચૂંટણી પ્રક્રિયા હાથ ધરવામાં આવશે. બેઠકોની વહેંચણી મુજબ અનુસૂચિત જાતિ (SC) માટે ૪ બેઠકો અને અનુસૂચિત આદિજાતિ (ST) માટે ૧ બેઠક અનામત રખાઈ છે. પછાત વર્ગો (SEBC) માટે ૨૭% લેખે ૧૦ બેઠકો ફાળવવામાં આવી છે, જ્યારે સૌથી વધુ ૨૩ બેઠકો સામાન્ય શ્રેણી માટે રાખવામાં આવી છે. સ્ત્રીઓ માટેની બેઠકોના રોટેશન મુજબ ૩૮માંથી ૧૯ બેઠકો મહિલાઓ માટે અનામત રહેશે.
વડગામ તાલુકા પંચાયતની કુલ ૨૮ બેઠકો માટેનું નવું માળખું જાહેર થયું છે. જેમાં અનુસૂચિત જાતિ (SC) માટે ૫ બેઠકો અને અનુસૂચિત આદિજાતિ (ST) માટે ૧ બેઠક અનામત છે. સામાજિક અને શૈક્ષણિક રીતે પછાત વર્ગો (SEBC) માટે ૮ બેઠકો નિર્ધારિત કરવામાં આવી છે, જ્યારે ૧૪ બેઠકો બિનઅનામત વર્ગના ઉમેદવારો માટે ફાળવવામાં આવી છે. નિયમ મુજબ, ૨૮ બેઠકોમાંથી કુલ ૧૪ બેઠકો પર મહિલાઓનું પ્રતિનિધિત્વ સુનિશ્ચિત કરવામાં આવ્યું છે.
દાંતીવાડા તાલુકા પંચાયતમાં કુલ ૧૮ બેઠકોની ફાળવણી કરવામાં આવી છે. આ બેઠકો પૈકી અનુસૂચિત જાતિ (SC) માટે ૧ બેઠક અને અનુસૂચિત આદિજાતિ (ST) માટે ૨ બેઠકો અનામત રાખવાની જોગવાઈ છે. પછાત વર્ગો (SEBC) માટે ૫ બેઠકો અનામત રખાઈ છે અને બાકી રહેતી ૧૦ બેઠકો સામાન્ય વર્ગ માટે રાખવામાં આવી છે. કુલ ૧૮ બેઠકોમાંથી ૫૦% લેખે ૯ બેઠકો મહિલા ઉમેદવારો માટે આરક્ષિત રહેશે.
અમીરગઢ તાલુકા પંચાયતમાં કુલ ૨૦ બેઠકો માટે રોટેશન જાહેર કરવામાં આવ્યું છે. આ વિસ્તારની વસ્તીને ધ્યાને લેતા અહીં અનુસૂચિત આદિજાતિ (ST) માટે સૌથી વધુ ૧૨ બેઠકો અનામત ફાળવવામાં આવી છે. આ ઉપરાંત, અનુસૂચિત જાતિ (SC) માટે ૧ બેઠક અને પછાત વર્ગ (SEBC) માટે ૨ બેઠકો ફાળવવામાં આવી છે. અમીરગઢમાં ૫ બેઠકો સામાન્ય વર્ગ માટે રહેશે અને કુલ ૨૦માંથી ૧૦ બેઠકો પર મહિલા ઉમેદવારો ચૂંટણી લડશે.
આ સમગ્ર પ્રક્રિયા રાજ્ય ચૂંટણી આયોગની સીધી દેખરેખ હેઠળ અને પારદર્શક રીતે પૂર્ણ કરવામાં આવી છે. આ આદેશને સરકારી ગેઝેટમાં પ્રસિદ્ધ કરવા અને તમામ માન્ય રાજકીય પક્ષોને પણ તેની જાણકારી પૂરી પાડવા માટે જરૂરી વ્યવસ્થા કરવામાં આવી છે. આ નવા માળખા સાથે હવે જિલ્લા વહીવટી તંત્ર દ્વારા ચૂંટણીલક્ષી આગળની કામગીરી હાથ ધરવામાં આવશે.