મહારાષ્ટ્ર સરકારે મહેસૂલ અદાલતોમાં મરાઠી ભાષા ફરજિયાત બનાવીને અને ઇ-ક્વાસી-ન્યાયિક કોર્ટ સિસ્ટમ લાગુ કરીને ન્યાયિક પ્રક્રિયાને પારદર્શક બનાવી છે. તારીખોનો ખેલ સમાપ્ત થશે, અને ખેડૂતો તેમની પોતાની ભાષામાં ઝડપી ન્યાય મેળવી શકશે. સમગ્ર મામલો શું છે?
મહારાષ્ટ્ર સરકારે મહેસૂલ વિભાગની કામગીરીમાં મોટો ફેરફાર કર્યો છે. શુક્રવારે, રાજ્ય સરકારે એક મહત્વપૂર્ણ નિર્દેશ જારી કર્યો છે. મહેસૂલ વિભાગની તમામ અર્ધ-ન્યાયિક કાર્યવાહીમાં હવે મરાઠી ભાષાનો ઉપયોગ ફરજિયાત રહેશે. આ અંતર્ગત, સુનાવણીઓ ફક્ત મરાઠીમાં જ નહીં, પરંતુ અધિકારીઓ દ્વારા પસાર કરાયેલા તમામ આદેશો પણ તે જ ભાષામાં લખવામાં આવશે.
મહેસૂલ મંત્રી ચંદ્રકાંત બાવનકુલેએ આ નવી સિસ્ટમ માટે વિગતવાર સ્ટાન્ડર્ડ ઓપરેટિંગ પ્રોસિજર (SOP) રજૂ કર્યું. સરકારે આ સંદર્ભમાં 29 પાનાનો સત્તાવાર ઠરાવ જારી કર્યો છે. તે મહેસૂલ અધિકારીઓ સમક્ષ પડતર અર્ધ-ન્યાયિક કેસોના નિકાલ માટે સ્પષ્ટ માર્ગદર્શિકા પ્રદાન કરે છે. બાવનકુલેએ સમજાવ્યું કે મહેસૂલ વહીવટને વધુ ગતિશીલ અને નાગરિક-કેન્દ્રિત બનાવવા માટે મુખ્યમંત્રીના માર્ગદર્શન હેઠળ આ પગલું લેવામાં આવ્યું છે.
નવા નિયમો અનુસાર, બધા મહેસૂલ અધિકારીઓએ અઠવાડિયામાં ઓછામાં ઓછા બે દિવસ સુનાવણી કરવી જરૂરી રહેશે. આ હેતુ માટે મંગળવાર અને શુક્રવારે પ્રાથમિકતા નક્કી કરવામાં આવી છે. પ્રક્રિયામાં પારદર્શિતા લાવવા માટે, બધા વચગાળાના અને અંતિમ આદેશો સિસ્ટમ પર અપલોડ કરવા આવશ્યક છે. આ બધા આદેશો ડિજિટલી સહી કરેલા હોવા જોઈએ.
સરકારે વહીવટી વિલંબને રોકવા માટે કડક નિયમો રજૂ કર્યા છે. હવે કોઈપણ કિસ્સામાં ફક્ત એક જ વાર મુલતવી રાખવામાં આવશે, અને જો કોઈ માન્ય કારણ હોય તો જ. બંને પક્ષોની દલીલો સાંભળ્યા અને રજૂ કર્યા વિના કોઈ આદેશ પસાર કરવામાં આવશે નહીં. વિવાદોનો ઝડપી નિરાકરણ સુનિશ્ચિત કરવા માટે, મહત્તમ આઠ અઠવાડિયામાં બોલતા આદેશો જારી કરવામાં આવશે.
મહેસૂલ વિભાગે ગૌણ ખનીજ, ખેતી ઍક્સેસ અરજીઓ અને કારકુની ભૂલોના સુધારા માટે અલગ માર્ગદર્શિકા વિકસાવી છે. આ સમગ્ર પ્રક્રિયા મહારાષ્ટ્ર જમીન મહેસૂલ સંહિતા દ્વારા સંચાલિત થશે. અધિકારીઓને આશા છે કે આ નિયમો મહેસૂલ અદાલતોમાં પેન્ડિંગ કેસોની સંખ્યામાં નોંધપાત્ર ઘટાડો કરશે.