ભારતીય રિઝર્વ બેંક (RBI) એ મોનેટરી પોલિસી કમિટી (MPC) ની બેઠકના પરિણામોની જાહેરાત કરતી વખતે દેશના નાગરિકો માટે એક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ અપડેટ આપ્યું છે. સત્તાવાર રિપોર્ટ્સ મુજબ, ગવર્નર સંજય મલ્હોત્રાએ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે રિઝર્વ બેંક નાણાકીય વર્ષ 2028 (FY28) ની શરૂઆતમાં પ્લાસ્ટિક (પોલિમેર) કરન્સી નોટોને ભારતીય બજારમાં લોન્ચ કરવાની દિશામાં ઝડપથી કામ કરી રહી છે.
પ્લાસ્ટિક કરન્સી નોટ સર્ક્યુલેશનનો લક્ષ્યાંક નક્કી
ભારતીય રિઝર્વ બેંકે રેપો રેટ સ્થિર રાખવાની સાથે સાથે દેશના ચલણી નાણાં ક્ષેત્રે મોટો સુધારો કરવાની ઘોષણા કરી છે. એમપીસી બેઠક બાદ યોજાયેલી મીડિયા બ્રીફિંગ દરમિયાન ગવર્નરે જણાવ્યું હતું કે, પોલિમેર અથવા પ્લાસ્ટિક નોટોને સર્ક્યુલેશનમાં લાવવા માટેનો પાયલોટ પ્રોજેક્ટ હાલમાં ચાલી રહ્યો છે.
આ નોટોને વ્યાપક ધોરણે બજારમાં ઉતારતા પહેલા તેનું વિવિધ પરિબળો પર વિગતવાર પરીક્ષણ અને મૂલ્યાંકન કરવામાં આવી રહ્યું છે, જેથી ભવિષ્યમાં કોઈ વ્યવહારિક મુશ્કેલી ન પડે.
10 અને 20 રૂપિયાના 100-100 કરોડ નોટોના ફીલ્ડ ટ્રાયલને મંજૂરી
કેન્દ્રની નરેન્દ્ર મોદી સરકારે અગાઉ સંસદમાં માહિતી આપી હતી કે રિઝર્વ બેંકના 10 રૂપિયા અને 20 રૂપિયાના મૂલ્યવર્ગમાં પોલિમેર નોટો જારી કરવાના પ્રસ્તાવને મંજૂરી આપી દેવામાં આવી છે. (RBI Polymer Plastic Currency Notes News) ની વિગતો અનુસાર, સરકાર દ્વારા 10 અને 20 રૂપિયાના મૂલ્યની 100-100 કરોડ (1-1 અબજ) પોલિમેર નોટોના ફીલ્ડ ટ્રાયલની યોજના ઘડાઈ છે.
આ ફીલ્ડ ટ્રાયલ સફળ રહ્યા બાદ આ પ્લાસ્ટિક નોટોને દેશભરમાં નિયમિત રીતે ચલણમાં લાવવાનું આયોજન છે.
હાલની કાગળની નોટોનું શું થશે? સામાન્ય નાગરિકો માટે સ્પષ્ટતા
સરકાર અને રિઝર્વ બેંકે ગ્રાહકો તથા વેપારીઓની શંકાઓ દૂર કરતા સ્પષ્ટ કર્યું છે કે નવી પ્લાસ્ટિક નોટો આવવાથી હાલમાં ચલણમાં રહેલી કાગળની નોટો બંધ થશે નહીં.
કાગળની નોટો પહેલાની જેમ જ માન્ય રહેશે અને બંને પ્રકારની નોટો બજારમાં સાથે જ ચાલશે. હાલના તબક્કે કાગળની કરન્સીને સંપૂર્ણપણે પ્લાસ્ટિક નોટો વડે બદલવાનો કોઈ પ્રસ્તાવ નથી.આ નિર્ણયથી (Modi Govt Approval 10 20 Plastic Notes) નો અમલ વધુ ઝડપી બનશે.
પ્લાસ્ટિક નોટોના ફાયદા, આંતરરાષ્ટ્રીય અનુભવો
વિશ્વમાં સૌથી પહેલીવાર ઓસ્ટ્રેલિયાએ વર્ષ 1988 માં પ્લાસ્ટિક કરન્સી રજૂ કરી હતી. આજે વિશ્વના પચાસથી વધુ દેશોમાં પોલિમેર નોટોનો સફળતાપૂર્વક ઉપયોગ થઈ રહ્યો છે. આ નોટો પાણીમાં ભીની થતી નથી, જલ્દી ફાટતી નથી અને લાંબા સમય સુધી સ્વચ્છ રહે છે.
ભારત જેવા વિશાળ દેશમાં જહાં નાના મૂલ્યની નોટોનો વપરાશ ખૂબ વધારે થાય છે, ત્યાં પ્લાસ્ટિક નોટો પ્રિન્ટિંગ ખર્ચ ઘટાડવામાં અને ફાટેલી નોટો બદલવાની ઝંઝટમાંથી મુક્તિ આપવામાં અત્યંત મદદરૂપ સાબિત થશે.