રાષ્ટ્રીય સ્વયંસેવક સંઘ (RSS) ના વડા મોહન ભાગવતે રવિવારે એવા દાવાઓને ફગાવી દીધા હતા કે ઊંડો નફરત તેમની પ્રવૃત્તિઓનો આધાર છે. તેમણે કહ્યું કે શુદ્ધ, આધ્યાત્મિક પ્રેમ એ સંગઠનના કાર્યનો પાયો છે, અને આ ભાવના 100 વર્ષ પછી પણ નબળી પડી નથી. સ્વયંસેવકોના વર્તન અને RSS ના વાતાવરણમાં તમને એ જ શુદ્ધ, આધ્યાત્મિક પ્રેમ જોવા મળશે.
લંડનમાં એક સંવાદ દરમિયાન, ભાગવતે કહ્યું કે પોતાનુંપણું એટલે કે એકતા અને જોડાણ, હિન્દુ વિચારસરણી અને RSS ના દ્રષ્ટિકોણના મૂળમાં છે.
તેમણે કહ્યું કે પોતાનુંપણુંની લાગણી વ્યક્તિથી શરૂ થાય છે અને પરિવાર, સમુદાય, સમાજ અને સમગ્ર માનવતા સુધી વિસ્તરે છે. તેથી, એક હિન્દુ ફક્ત એક વ્યક્તિ નથી; તે તેનો પરિવાર, તેનો સમુદાય, તેનો સમાજ અને માનવતા પણ છે. આપણે બધા જાણીએ છીએ કે હિન્દુઓ પ્રકૃતિને પ્રેમ કરે છે. તેઓ માત્ર પ્રકૃતિની પૂજા કરતા નથી પણ તેને પ્રેમ પણ કરે છે.
ચાલી રહેલા વૈશ્વિક સંઘર્ષો, પર્યાવરણીય અને આર્થિક પડકારો અને ડિજિટલ યુગની અસર વચ્ચે હિન્દુ સંસ્કૃતિ વિશ્વને શું આપી શકે છે તે અંગેના પ્રશ્નના જવાબમાં ભાગવતે કહ્યું કે હિન્દુ વિચારધારા એ વિચાર પર આધારિત છે કે વિશ્વમાં જોવા મળતી વિવિધતા હોવા છતાં, વાસ્તવમાં ફક્ત એક જ અસ્તિત્વ છે.
તેમણે કહ્યું, “એક વ્યક્તિએ અનેક બનવું જોઈએ; તેથી, ઘણા લોકોનું સન્માન કરવામાં આવે છે. તેથી, ઘણા લોકો સાથે વ્યવહાર કરો કારણ કે તે વ્યવહારુ છે; તમારે પ્રકૃતિ અનુસાર કાર્ય કરવું પડશે. પરંતુ તેમની સાથે વ્યવહાર કરતી વખતે, તમારે તેમને અલગ અસ્તિત્વ તરીકે ન જોવું જોઈએ. આપણે એક છીએ. બધા એક છીએ.”
તેમણે દલીલ કરી હતી કે માનવતાને એકબીજા સાથે જોડાયેલા તરીકે ઓળખવાથી સંઘર્ષો ઉકેલવામાં મદદ મળી શકે છે, કારણ કે તે સ્પર્ધા અને દુશ્મનાવટને બદલે જીત-જીત ઉકેલોને પ્રોત્સાહન આપે છે. ભાગવતે માનવ વિકાસને પર્યાવરણીય સંરક્ષણ સાથે પણ જોડ્યો, કહ્યું કે પ્રગતિ પ્રકૃતિના ભોગે ન આવવી જોઈએ. વિકાસ અને પ્રગતિ એકબીજાના પૂરક હોવા જોઈએ.
પર્યાવરણને અનુકૂળ ઉકેલોનો વિચાર આ સંતુલનને પ્રતિબિંબિત કરે છે, કારણ કે ઉકેલો માનવ જરૂરિયાતોને પૂર્ણ કરે છે અને સાથે સાથે પ્રકૃતિનું રક્ષણ પણ કરે છે. વર્તમાન પરિસ્થિતિમાં, એક નવું મોડેલ બનાવવું જોઈએ. બીજો કોઈ ઉકેલ નથી.
બ્રિટિશ હિન્દુઓની તેમના કાર્યભૂમિ પ્રત્યેની વફાદારી
ભાગવતે કહ્યું કે હિન્દુત્વનો દ્રષ્ટિકોણ સ્પષ્ટ છે: તમારી વફાદારી ત્યાં જ રહેલી છે જ્યાં તમારી કાર્યભૂમિ છે, અને બ્રિટિશ હિન્દુઓ માટે, તે બ્રિટન છે. હિન્દુ સમુદાયને તેમના જન્મસ્થળ અને તેમના કાર્યભૂમિ વચ્ચે વફાદારીમાં વિભાજન થવાનો ડર છે તે અંગેના પ્રશ્નના જવાબમાં, RSS વડાએ કહ્યું, “વાસ્તવમાં કોઈ સંઘર્ષ નથી. જો બ્રિટિશ હિન્દુઓ સારા, અડગ અને સાચા હિન્દુ હોય, તો બ્રિટન અને ભારતના હિત વચ્ચે ક્યારેય કોઈ સંઘર્ષ થશે નહીં.”
તેમણે કહ્યું, “જો ક્યારેય એવું બને તો પણ, તે સ્પષ્ટ છે કે બ્રિટિશ હિન્દુઓ બ્રિટનને ટેકો આપશે. અપવાદો હોઈ શકે છે, પરંતુ હિન્દુત્વ આ બાબતે સ્પષ્ટ છે.”
ભાગવતે ગુરુદ્વારા અને મંદિરોની પણ મુલાકાત લીધી હતી
ગયા અઠવાડિયે, મોહન ભાગવતે લંડનમાં 1908 માં સ્થાપિત ઐતિહાસિક ખાલસા જાથા બ્રિટિશ આઇલ્સ ગુરુદ્વારા સાહિબની મુલાકાત લીધી હતી અને શીખ સમુદાય સાથે અર્થપૂર્ણ વાતચીત કરી હતી. તેમણે લંડનના વિલ્સડેનમાં શ્રી સ્વામિનારાયણ મંદિરની પણ મુલાકાત લીધી હતી, જન્માષ્ટમીની ઉજવણી થઈ રહી હતી ત્યારે મંદિરમાં પહોંચ્યા હતા.