આપણી સંસ્કૃતિમાં ‘બાધા’ શબ્દ શ્રદ્ધા સાથે જોડાયેલો છે. સામાન્ય રીતે જ્યારે આપણે કોઈ મુશ્કેલીમાં હોઈએ કે કોઈ ઈચ્છા પૂરી કરવી હોય, ત્યારે આપણે બાધા લઈએ છીએ. પરંતુ આજના વૈજ્ઞાનિક અને તાર્કિક યુગમાં બાધા માત્ર ધાર્મિક વિધિ મટીને આત્મ-સુધારણાનું એક શક્તિશાળી માધ્યમ બનવી જોઈએ.
વસ્તુનો ત્યાગ કે વિચારનું પરિવર્તન? સાચી બાધા શું છે?
પરંપરાગત રીતે આપણે ઘી, દૂધ, ગળપણ કે મનગમતી વાનગીનો ત્યાગ કરવાની બાધા લઈએ છીએ. આ ત્યાગ ખરાબ નથી, કારણ કે તે જીભ પરનો સંયમ શીખવે છે. પરંતુ વિચારવા જેવી બાબત એ છે કે, શું ઈશ્વરને આપણા ભોજનના ત્યાગથી ફેર પડે છે? ખરેખર તો, સાચી બાધા એ છે જે આપણા આંતરિક સ્વભાવમાં પરિવર્તન લાવે.
જેમ કે ખાંડ છોડવી એ સ્વાસ્થ્ય માટે સારું છે, પણ કોઈની ‘કડવી ટીકા’ કરવાની આદત છોડવી એ આત્મા માટે શ્રેષ્ઠ છે. વસ્તુનો ત્યાગ શરીરને કષ્ટ આપે છે, પણ વિચારનું પરિવર્તન જીવનને નવી દિશા આપે છે.બાહ્ય ત્યાગ કરતાં આંતરિક શુદ્ધિનું મૂલ્ય સવિશેષ છે.
તમારી બાધા, તમારું વ્યક્તિત્વ: એક નવો વિચાર
તમે જે પ્રકારની બાધા કે ટેક લો છો, તે તમારા વ્યક્તિત્વનું પ્રતિબિંબ છે. જો તમારી બાધા માત્ર પ્રદર્શન માટે છે, તો તે અહંકાર પોષે છે. પરંતુ જો તમારી બાધા નમ્રતા અને શિસ્ત લાવે, તો તે વ્યક્તિત્વને નિખારે છે. આજના જમાનામાં ‘પર્સનાલિટી ડેવલપમેન્ટ’ માટે બાધા એક અદ્ભુત ટૂલ સાબિત થઈ શકે છે.જો કોઈ વ્યક્તિ ‘વહેલા ઉઠવાની’ કે ‘સમયપાલન’ (Punctuality) ની બાધા લે, તો તેનું વ્યક્તિત્વ જવાબદાર અને શિસ્તબદ્ધ બને છે. તમારી બાધા એવી હોવી જોઈએ જે તમારી નબળાઈને તમારી તાકાત બનાવી દે.જેનો સંકલ્પ મક્કમ છે, તેનું વ્યક્તિત્વ અજેય છે.
ચાલો, આ વખતે વિચારોની બાધા લઈએ!
આપણી દરેક ક્રિયાનું મૂળ આપણા વિચારો છે. જો વિચારો શુદ્ધ હશે તો વર્તન આપોઆપ સુધરશે. આ વર્ષે આપણે કોઈ ભૌતિક વસ્તુને બદલે નકારાત્મક વિચારોનો ત્યાગ કરવાની બાધા કેમ ન લઈએ?
આધુનિક વિચારોની બાધા:
પૂર્વગ્રહની મુક્તિ:કોઈ વ્યક્તિ વિશે અગાઉથી ખરાબ અભિપ્રાય બાંધવાની આદત છોડવી.
તુલનાનો ત્યાગ: સોશિયલ મીડિયા પર બીજાનું જીવન જોઈને પોતાના જીવન સાથે તુલના ન કરવાની ટેક.
ફરિયાદ મુક્ત જીવન:મારી પાસે આ નથી” એવું રડવાને બદલે જે છે તેનો સંતોષ માનવાની બાધા.વિચારો બદલાશે તો જ નસીબ બદલાશે.
જીવન સુધારવાની ચાવી: આધુનિક માનતા
આધુનિક માનતા એટલે એવી પ્રતિજ્ઞા જે સામાજિક અને માનસિક રીતે ઉપયોગી હોય. આ માનતા માત્ર મંદિરના ઉંબરા સુધી મર્યાદિત ન રહેતા, આપણા રોજિંદા વ્યવહારમાં ઉતરવી જોઈએ. રસ્તા પર કચરો ન ફેંકવો, જરૂરિયાતમંદને શિક્ષણમાં મદદ કરવી, અથવા દર મહિને એક નવું પુસ્તક વાંચવું આ બધી આધુનિક માનતા છે. જ્યારે તમે તમારા મનને કોઈ ઉમદા કાર્ય માટે બાંધો છો, ત્યારે કુદરત પણ તમને સાથ આપે છે. આ જ ‘બાધા’ આપણા જીવનના બંધ દરવાજા ખોલવાની ચાવી બની જાય છે.
સેવા અને સંયમ એ જ સાચી ભક્તિ છે.
બાધા એ ડર કે મજબૂરીનું નામ નથી, પણ એ તો સ્વૈચ્છિક રીતે સ્વીકારેલી શિસ્ત છે. જો આપણે આ ચાર સ્તંભો પર આપણી નવી પેઢીની ‘ટેક’ સ્થાપિત કરીએ, તો પરંપરા પણ જળવાશે અને પ્રગતિ પણ થશે. આ વખતે જ્યારે તમે ભગવાન પાસે જાવ, ત્યારે કંઈક ‘માંગવા’ ને બદલે કંઈક નકારાત્મક ‘છોડવાનો’ અને સકારાત્મક ‘ધારણ કરવાનો’ સંકલ્પ કરજો. એ જ સાચી અને ધારદાર બાધા છે.
દર્શના પટેલ (નેશનલ મેડાલિસ્ટ)
સ્પોર્ટ્સ ટીચર.