ભારત કેનેડા CEPA: CEPA પર ભારત અને કેનેડા વચ્ચે વેપાર વાટાઘાટોનો ચોથો રાઉન્ડ શરૂ થયો છે. બંને દેશો વર્ષના અંત સુધીમાં કરાર પૂર્ણ કરવા અને 2030 સુધીમાં $70 બિલિયનના વેપાર વોલ્યુમ સુધી પહોંચવાનું લક્ષ્ય રાખી રહ્યા છે.
ભારત અને કેનેડા વચ્ચે પ્રસ્તાવિત વ્યાપક આર્થિક ભાગીદારી કરાર (CEPA) પર વેપાર વાટાઘાટોનો ચોથો રાઉન્ડ સોમવારે શરૂ થયો. પાંચ દિવસની વાટાઘાટો દરમિયાન, બંને દેશો માલ અને સેવાઓમાં વેપાર, મૂળના નિયમો અને તકનીકી વેપાર અવરોધો સહિત અનેક મુખ્ય મુદ્દાઓ પર ચર્ચા કરશે. બંને દેશો આ વર્ષના અંત સુધીમાં કરારને અંતિમ સ્વરૂપ આપવાનું લક્ષ્ય રાખે છે. વાટાઘાટોનો આ રાઉન્ડ જુલાઈમાં કેનેડાની રાજધાની ઓટ્ટાવામાં યોજાયેલી ત્રીજા રાઉન્ડની વાટાઘાટોને અનુસરે છે. બંને દેશો વચ્ચે લાંબા સમયથી ચાલી રહેલા રાજદ્વારી તણાવ વચ્ચે વેપાર વાટાઘાટો ફરી શરૂ થવાને આર્થિક સંબંધો સુધારવા તરફ એક મહત્વપૂર્ણ પગલું માનવામાં આવે છે.
મોદી અને કાર્નેએ વર્ષના અંત સુધીમાં કરાર માટે લક્ષ્ય નક્કી કર્યું.
પ્રધાનમંત્રી નરેન્દ્ર મોદી અને કેનેડાના પ્રધાનમંત્રી માર્ક કાર્નીએ આ વર્ષે માર્ચમાં નવી દિલ્હીમાં તેમની મુલાકાત દરમિયાન વર્ષના અંત સુધીમાં CEPA વાટાઘાટો પૂર્ણ કરવાનો લક્ષ્યાંક નક્કી કર્યો હતો. બંને નેતાઓએ ઊર્જા અને મહત્વપૂર્ણ ખનિજોના ક્ષેત્રોમાં સહયોગ વધારવા માટે પણ સંમતિ દર્શાવી હતી. બેઠક પછી જારી કરાયેલા સંયુક્ત નિવેદનમાં જણાવાયું હતું કે એક વ્યાપક વેપાર માળખું બંને દેશોની ભાગીદારી માટે લાંબા ગાળાનો આર્થિક પાયો પૂરો પાડી શકે છે. ભારત અને કેનેડાએ 2030 સુધીમાં દ્વિપક્ષીય વેપારને 70 અબજ કેનેડિયન ડોલર (આશરે રૂ. 4.65 લાખ કરોડ) સુધી વધારવાની સહિયારી મહત્વાકાંક્ષા પણ વ્યક્ત કરી હતી.
ભારત અને કેનેડા વચ્ચે કેટલો વેપાર છે?
2024-25માં ભારત અને કેનેડા વચ્ચે માલસામાનનો દ્વિપક્ષીય વેપાર 8.66 અબજ યુએસ ડોલર સુધી પહોંચવાનો અંદાજ હતો. આ સમયગાળા દરમિયાન ભારતની કેનેડામાં નિકાસ 4.22 અબજ યુએસ ડોલર સુધી પહોંચી હતી. ભારત મુખ્યત્વે ફાર્માસ્યુટિકલ્સ, મશીનરી ભાગો અને યાંત્રિક સાધનો, લોખંડ અને સ્ટીલ ઉત્પાદનો, ઇલેક્ટ્રોનિક માલ, કાર્બનિક રસાયણો, ઝવેરાત, રત્નો અને કિંમતી પથ્થરો, કપડાં અને કાપડ, દરિયાઈ ઉત્પાદનો, એન્જિનિયરિંગ માલ અને ઓટો ભાગો કેનેડામાં નિકાસ કરે છે. કેનેડાની મુખ્ય આયાતમાં કઠોળ, ખાતરો, ખનિજ ઇંધણ, લાકડાનો પલ્પ, રત્નો અને કિંમતી પથ્થરો, વિમાનના ભાગો, મશીનરીના ભાગો અને લોખંડ અને એલ્યુમિનિયમ સ્ક્રેપનો સમાવેશ થાય છે.
રાજદ્વારી સંબંધોમાં સુધારો વચ્ચે વેપાર પર ભાર
ભારત અને કેનેડા વચ્ચે વેપાર વાટાઘાટો એવા સમયે થઈ રહી છે જ્યારે બંને દેશો વચ્ચેના રાજદ્વારી સંબંધોમાં સુધારો થવાના સંકેતો જોવા મળ્યા છે. માર્ક કાર્નીની ભારત મુલાકાતને બંને દેશો વચ્ચેના તણાવ ઘટાડવા તરફ એક મહત્વપૂર્ણ પગલું માનવામાં આવતું હતું. ભૂતપૂર્વ કેનેડાના વડા પ્રધાન જસ્ટિન ટ્રુડોના કાર્યકાળ દરમિયાન બંને દેશો વચ્ચેના સંબંધો ખૂબ જ તણાવપૂર્ણ બની ગયા હતા. ખાલિસ્તાની ઉગ્રવાદ અને ભારત વિરોધી પ્રવૃત્તિઓ સાથે જોડાયેલા તત્વો સામે પૂરતા પગલાં લેવામાં કેનેડાની નિષ્ફળતા અંગે ભારતે ગંભીર ચિંતા વ્યક્ત કરી હતી.