એવું કહેવામાં આવી રહ્યું છે કે આ વર્ષે, 60 વર્ષ પછી, કૈલાશ માનસરોવર યાત્રા માટે તિબેટીયન અને હિમાલયી જ્યોતિષનું એક દુર્લભ સંયોજન રચાઈ રહ્યું છે. આ સંયોજનને અગ્નિ ઘોડા વર્ષ કહેવામાં આવે છે, જેને હિન્દુ, જૈન અને બૌદ્ધ ધર્મોમાં મુક્તિનું પ્રવેશદ્વાર માનવામાં આવે છે. તિબેટીયન જ્યોતિષ 60 વર્ષનું ચક્ર ધરાવે છે. આ વર્ષે અગ્નિ તત્વ અને ઘોડાનો દુર્લભ સંગમ છે. આ કારણે 2026 માં કૈલાશ માનસરોવર યાત્રા ત્રણેય ધર્મોના લોકો મોટી સંખ્યામાં આકર્ષિત થશે. કૈલાશ માનસરોવર યાત્રામાં 500 યાત્રાળુઓ ભાગ લેશે. સરકાર કૈલાશ માનસરોવર યાત્રા માટે ઝડપથી તૈયારી કરી રહી છે. યાત્રાળુઓની સલામતી પર ખાસ ધ્યાન આપવામાં આવી રહ્યું છે. આ યાત્રા ઉત્તરાખંડથી શરૂ થશે અને તેમાં 500 યાત્રાળુઓનો સમાવેશ કરવાનું આયોજન છે. વિદેશ મંત્રાલય દર વર્ષે જૂન અને ઓગસ્ટ-સપ્ટેમ્બર વચ્ચે બે અલગ અલગ માર્ગો દ્વારા આ યાત્રાનું આયોજન કરે છે: એક લિપુલેખ પાસ (ઉત્તરાખંડ) દ્વારા અને બીજો નાથુ લા પાસ (સિક્કિમ) દ્વારા. આ યાત્રા તેના ધાર્મિક અને સાંસ્કૃતિક મહત્વ માટે જાણીતી છે. દર વર્ષે સેંકડો લોકો આ યાત્રા કરે છે. હિન્દુઓ માટે, જૈન અને બૌદ્ધો માટે પણ તેનું ધાર્મિક મહત્વ છે.
કૈલાશ માનસરોવર યાત્રા માર્ગ
લિપુલેખ પાસ મુખ્ય માર્ગ છે. આ યાત્રા દિલ્હીથી શરૂ થાય છે અને ટનકપુર, પિથોરાગઢ, ધારચુલા, ગુંજી અને લિપુલેખ પાસમાંથી પસાર થાય છે. આ માર્ગ ભારત-ચીન સરહદ સુધી સંપૂર્ણપણે મોટરેબલ છે અને તેમાં કૈલાશ પર્વતની પવિત્ર બાહ્ય અને આંતરિક પરિક્રમાનો સમાવેશ થાય છે. શ્રદ્ધાળુઓ હવન અને પૂજા કરવા માટે માનસરોવર તળાવ પર રોકાય છે.
નાથુ લા પાસ માર્ગ સિક્કિમ થઈને છે. આ યાત્રા દિલ્હીથી પણ શરૂ થાય છે અને નાથુ લા પાર કરતા પહેલા ગંગટોક સુધી ચાલુ રહે છે. ભૌગોલિક રાજકીય પ્રતિબંધોને કારણે આ માર્ગનો ઉપયોગ ઓછો થાય છે. લિપુલેખ પાસ માર્ગની જેમ, આ માર્ગમાં ઘણી ઓછી ટ્રેકિંગનો સમાવેશ થાય છે અને તે વધુ આરામદાયક યાત્રા પ્રદાન કરે છે.
કૈલાશ માનસરોવર પાત્રતા અને દસ્તાવેજો
યાત્રામાં ભાગ લેવા માટે, યાત્રાળુઓએ MEA પોર્ટલ દ્વારા ઓનલાઈન નોંધણી પૂર્ણ કરવી આવશ્યક છે. માન્ય ભારતીય પાસપોર્ટ અથવા OCI કાર્ડ, અપડેટેડ મેડિકલ ફિટનેસ પ્રમાણપત્ર અને સરકાર દ્વારા જારી કરાયેલ ઓળખ કાર્ડ જરૂરી છે. પસંદ કરાયેલા યાત્રાળુઓને વિદેશ મંત્રાલય તરફથી સંપૂર્ણ મુસાફરી યોજના અને માર્ગદર્શિકા મળે છે. પ્રસ્થાન પહેલાં ઓરિએન્ટેશન સત્રો પણ યોજવામાં આવે છે.
કૈલાશ માનસરોવર માટે વારંવાર પૂછાતા પ્રશ્નો (FAQs)
કૈલાશ માનસરોવર યાત્રા માટે હવામાનને અનુકૂલન શા માટે મહત્વપૂર્ણ છે?
ઊંચાઈ પર ઓછા ઓક્સિજન સ્તર સાથે અનુકૂલન સાધવા માટે યાત્રા પહેલાં વાતાવરણને અનુકૂલન સાધવું જરૂરી છે. આનાથી તીવ્ર પર્વતીય બીમારી, ઉચ્ચ-ઉચ્ચાઈવાળા પલ્મોનરી એડીમા (HAPE) અને ઉચ્ચ-ઉચ્ચાઈવાળા મગજનો સોજો (HACE) જેવી ગંભીર બીમારીઓનું જોખમ ઓછું થાય છે.
કૈલાશ માનસરોવર યાત્રામાં સામાન્ય રીતે કેટલો સમય લાગે છે?
આ યાત્રામાં સામાન્ય રીતે 15-20 દિવસ લાગે છે, જે માર્ગ અને હવામાન પરિસ્થિતિઓ પર આધાર રાખે છે.
આ યાત્રા દરમિયાન સૌથી મોટો પડકાર શું છે?
ઉચ્ચ ઊંચાઈ, ઓછું ઓક્સિજન સ્તર અને કઠોર ભૂપ્રદેશ. આ પરિબળોનું સંયોજન આ યાત્રાને ખૂબ જ શારીરિક રીતે મુશ્કેલ બનાવે છે, સ્વસ્થ પ્રવાસીઓ માટે પણ.