ગલ્ફ કટોકટીને કારણે વૈશ્વિક સ્તરે ખાતરના ભાવમાં વધારો થયો હોવા છતાં, સરકારે ખેડૂતોને પોષણક્ષમ દરે ખાતર પૂરું પાડવાનો મોટો નિર્ણય લીધો છે.
ખરીફ સિઝન પહેલા, કેન્દ્ર સરકાર એક સાથે 2.5 મિલિયન ટન યુરિયાની આયાત કરવા જઈ રહી છે, જે દેશની કુલ વાર્ષિક આયાતનો લગભગ એક ચતુર્થાંશ છે.ઇન્ડિયન પોટાશ લિમિટેડ (IPL) ને આયાતની જવાબદારી સોંપવામાં આવી છે. નોંધપાત્ર રીતે, આ યુરિયા ફક્ત બે મહિના પહેલાના ભાવ કરતાં લગભગ બમણા ભાવે ખરીદવામાં આવી રહ્યું છે, પરંતુ તેનો બોજ ખેડૂતો પર નાખવામાં આવશે નહીં.
સરકાર વૈશ્વિક બજારમાંથી મોંઘા યુરિયા ખરીદી રહી છે.
ગલ્ફ દેશોમાં વધતા તણાવ વચ્ચે, હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં વિક્ષેપોએ વૈશ્વિક પુરવઠા શૃંખલાઓને વિક્ષેપિત કરી છે. આનાથી એમોનિયા અને યુરિયા જેવા ખાતરોની ઉપલબ્ધતામાં ઘટાડો થયો છે, અને તેમના ભાવમાં નોંધપાત્ર વધઘટ થઈ રહી છે.
આ જ કારણ છે કે ભારત હાલમાં યુરિયા $935 થી $959 પ્રતિ ટન ખરીદી રહ્યું છે, જે બે મહિના પહેલા લગભગ $500 પ્રતિ ટન હતું.
સરકારે પહેલાથી જ સ્પષ્ટતા કરી દીધી છે કે સબસિડીવાળા ખાતરોના ભાવમાં કોઈ ફેરફાર થશે નહીં. યુરિયાની 45 કિલોની થેલી 266.50 રૂપિયામાં અને DAPની 50 કિલોની થેલી 1,350 રૂપિયામાં ઉપલબ્ધ રહેશે.આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે વધતા ભાવ છતાં ખેડૂતોને રાહત આપવા માટે, સરકાર વધારાની સબસિડીનો બોજ ઉઠાવશે. આ સંદર્ભમાં, કેન્દ્રીય મંત્રીમંડળે આ મહિને ખરીફ સિઝન માટે ₹41,533.81 કરોડની ખાતર સબસિડીને મંજૂરી આપી હતી, જે ગયા વર્ષ કરતાં ₹4,000 કરોડનો વધારો છે.જોકે, આની સીધી અસર સરકારી તિજોરી પર પડશે. જ્યારે આંતરરાષ્ટ્રીય ભાવ વધે છે અને સ્થાનિક ભાવ સ્થિર રહે છે, ત્યારે સરકારે સબસિડી તરીકે તફાવત પૂરો પાડવો પડે છે.
દેશ હાલમાં યુરિયા કટોકટીનો સામનો કરી રહ્યો નથી, પરંતુ ટકાઉપણું જાળવવા માટે આયાત જરૂરી છે. સરકારે આયાત પ્રક્રિયાને કેન્દ્રિય બનાવી છે અને ઇન્ડિયન પોટાશ લિમિટેડને મુખ્ય એજન્સી તરીકે નિયુક્ત કરી છે.મોટા પાયે એકમ રકમની ખરીદીનો ફાયદો એ હતો કે ટેન્ડરોને જરૂરી જથ્થા કરતાં વધુ સપ્લાય માટે દરખાસ્તો મળી હતી અને સ્પર્ધાને કારણે, સપ્લાયર્સ સૌથી ઓછા દરે સોદો કરવા સંમત થયા હતા.
રશિયા અને ઓમાન પાસેથી યુરિયા ખરીદવામાં આવી રહ્યું છે
પુરવઠાની સાતત્ય સુનિશ્ચિત કરવા માટે, રશિયા, ઇજિપ્ત, નાઇજીરીયા, ઓમાન, ઇન્ડોનેશિયા અને મલેશિયાથી યુરિયા ખરીદવામાં આવશે. પરંપરાગત દરિયાઈ માર્ગોમાં વિક્ષેપને ધ્યાનમાં રાખીને, સમયસર શિપમેન્ટ સુનિશ્ચિત કરવા માટે કેપ ઓફ ગુડ હોપ જેવા વૈકલ્પિક માર્ગોનો ઉપયોગ કરી શકાય છે. આટલી મોટી ખરીદી વૈશ્વિક બજારને અસર કરી શકે છે.ભારત યુરિયાનો સૌથી મોટો આયાતકાર દેશ છે, અને એક સમયે આટલી મોટી માત્રામાં ખરીદી કરવાથી આંતરરાષ્ટ્રીય ભાવમાં વધુ વધારો થઈ શકે છે. આનાથી ખાતર મેળવવાનું મોંઘુ અને અન્ય દેશો માટે મુશ્કેલ બની શકે છે.
દેશના ખાતર ભંડાર હાલમાં સારા પ્રમાણમાં છે. ગયા વર્ષે માર્ચમાં આ ભંડાર 13.879 મિલિયન ટન હતો. આ વર્ષે આ ભંડાર હાલમાં 18.004 મિલિયન ટન છે, જે 29.72 ટકાનો વધારો દર્શાવે છે.