પાકિસ્તાન અધિકૃત કાશ્મીર (પીઓકે) માં ભારે ગોટાળા અને વિરોધ પ્રદર્શનો વચ્ચે, ઇફ્તિખાર અલી ગિલાનીને નવા વડા પ્રધાન તરીકે ચૂંટવામાં આવ્યા છે. આને લોકશાહીની મજાક કહેવામાં આવી રહી છે કારણ કે ગિલાની સામાન્ય ચૂંટણીમાં તેમની બેઠક હારી ગયા હતા. તેમ છતાં, ઇસ્લામાબાદ અને નવાઝ શરીફના કહેવાથી, તેમને પાછલા દરવાજાથી વિધાનસભામાં લાવવામાં આવ્યા અને પીએમ બનાવવામાં આવ્યા. આ ‘હારેલા પીએમ’, તેમની પોતાની પાર્ટી, પીએમએલ-એનના નેતાઓ અને સામાન્ય જનતાના ભારે વિરોધ વચ્ચે તેમની નિમણૂક છતાં, સમગ્ર પીઓકેમાં વ્યાપક ગુસ્સો ફેલાવી રહ્યા છે.
લોકશાહીના નામે, પાકિસ્તાન અધિકૃત કાશ્મીર (પીઓકે) માં ફરી એકવાર એક સર્કસનું આયોજન કરવામાં આવ્યું છે, જે સમગ્ર વિશ્વ સમક્ષ ઇસ્લામાબાદના સાચા સ્વભાવને ઉજાગર કરે છે. હવે, પીઓકેના લોકોના વડા પર ‘હારેલા પીએમ’ ની સ્થાપના કરવામાં આવી છે. ભારે વિરોધ, રક્તપાત અને ગોટાળાના ગંભીર આરોપો વચ્ચે, બેરિસ્ટર ઇફ્તિખાર અલી ગિલાનીને શુક્રવારે પીઓકેના નવા વડા પ્રધાન તરીકે ચૂંટવામાં આવ્યા. ગિલાની પોતે પોતાના મતવિસ્તારમાં ચૂંટણી હારી ગયા, છતાં રાજકીય દાવપેચ દ્વારા તેમણે “હારેલા ઉમેદવાર” ને વડા પ્રધાન બનાવ્યા.
પીઓકેના લોકોએ જે વ્યક્તિને નકારી કાઢ્યો હતો તે જ વ્યક્તિને વડા પ્રધાન બનાવવામાં આવ્યા.
પાકિસ્તાનના શાસક પક્ષ, પાકિસ્તાન મુસ્લિમ લીગ-નવાઝ (પીએમએલ-એન) ના ઇફ્તિખાર ગિલાનીએ મુઝફ્ફરાબાદમાં કહેવાતી વિધાનસભામાં બેઠક મેળવી. જોકે, આ ચૂંટણીનું સૌથી શરમજનક સત્ય એ છે કે ગિલાની પોતે પોતાની બેઠક પર ચૂંટણી હારી ગયા. જનતા દ્વારા સંપૂર્ણપણે નકારવામાં આવ્યા હોવા છતાં, ઇસ્લામાબાદના માલિકો અને નવાઝ શરીફના કહેવાથી, તેમને “પાછલા દરવાજા” (ટેકનોક્રેટ-અનામત) બેઠક દ્વારા વિધાનસભામાં ઘુસાડવામાં આવ્યા અને હવે તેમને વડા પ્રધાન તરીકે સ્થાપિત કરવામાં આવ્યા છે. આ સસ્તી રાજકીય રમતને પગલે, પીઓકેના લોકોનો ગુસ્સો આસમાને પહોંચી રહ્યો છે, અને શેરીઓમાં ફરીથી હિંસા ફાટી નીકળવાની શક્યતા વધી ગઈ છે.
ઇફ્તિખાર ગિલાનીને ‘હારેલા પીએમ’ કેમ કહેવામાં આવી રહ્યા છે?
રાજકીય વિશ્લેષકો અને પીઓકેના લોકોની નજરમાં, બેરિસ્ટર ઇફ્તિખાર અલી ગિલાની ફક્ત ‘કઠપૂતળી’ નથી, પરંતુ સંપૂર્ણ ‘હારેલા પીએમ’ છે. આ પાછળ ફક્ત એક કે બે નહીં, પરંતુ અનેક નક્કર કારણો છે, જે તેમના રાજકીય અસ્તિત્વ પર પ્રશ્નો ઉભા કરે છે.
લોકોના દરબારમાં કારમી હાર: લોકશાહીનો પહેલો નિયમ જનમત છે. 27 જુલાઈ, 2 ઓગસ્ટ અને 3 ઓગસ્ટના રોજ યોજાયેલી ત્રણ તબક્કાની સામાન્ય ચૂંટણીઓમાં, પીઓકેના લોકોએ ગિલાનીને સીધા મત આપવાનો ઇનકાર કર્યો હતો. તેઓ તેમના પોતાના મતવિસ્તારમાં જ ભારે હાર્યા. જ્યારે તેમના પોતાના પ્રદેશના લોકો કોઈ નેતાને નકારી કાઢે છે, ત્યારે તેમને સમગ્ર રાજ્યનું નેતૃત્વ સોંપવું એ જનાદેશનું સ્પષ્ટ અપમાન છે.
“પાછલા દરવાજા” દ્વારા વિધાનસભામાં પ્રવેશ: ચૂંટણી હાર્યા પછી, ગિલાનીએ તેમની પ્રતિષ્ઠા બચાવવા અને ઇસ્લામાબાદની વફાદારી સુરક્ષિત કરવા માટે શોર્ટકટ પસંદ કર્યો. તેમને “ટેકનોક્રેટ બેઠક” મેળવીને વિધાનસભામાં પ્રવેશ આપવામાં આવ્યો, જે મહિલાઓ, ટેકનોક્રેટ્સ અને ધાર્મિક નેતાઓ માટે અનામત આઠ બેઠકોમાંથી એક છે. આનો અર્થ એ થયો કે તેઓ ગૃહમાં જનપ્રતિનિધિ તરીકે નહીં પણ નામાંકિત પ્યાદા તરીકે પ્રવેશ્યા.
એક “ડમી નેતા” વગરનો જનાદેશ: જનતા 53 બેઠકોવાળી PoK વિધાનસભા બેઠકોમાંથી 45 પર સીધા મતદાન કરે છે. ગિલાની આ બેઠકોમાંથી એક પણ જીતી શક્યા નહીં. મજબૂત વોટ બેંક કે જનાદેશ વિનાનો નેતા સ્વતંત્ર નિર્ણયો લઈ શકતો નથી કે જનતા માટે બોલી શકતો નથી. તે ઇસ્લામાબાદમાં તેના માલિકોના ઇશારા પર નાચવા માટે સંપૂર્ણપણે મજબૂર થશે.
તેમના પોતાના પક્ષમાં ક્રેડિટ કટોકટી: ગિલાનીની નિષ્ફળતા એ હકીકતથી વધુ છે કે તેમને તેમના પોતાના પક્ષનો સંપૂર્ણ ટેકો નથી. PML-N ના પ્રદેશ પ્રમુખ શાહ ગુલામ કાદિરે આ નિર્ણયનો ખુલ્લેઆમ વિરોધ કર્યો અને મતદાન સત્રનો બહિષ્કાર કર્યો. જે નેતા તેમના પક્ષના પ્રદેશ પ્રમુખનો વિશ્વાસ જીતવામાં નિષ્ફળ જાય છે તે “હારનાર” સિવાય બીજું કંઈ નથી.
મુઝફ્ફરાબાદમાં બોલાવવામાં આવેલી કહેવાતી વિધાનસભા બેઠકમાં કુલ 44 સભ્યોએ ભાગ લીધો હતો. ઇફ્તિખાર ગિલાનીને 30 મત મળ્યા, જ્યારે તેમના હરીફ પાકિસ્તાન પીપલ્સ પાર્ટીના મુખ્તાર અહેમદને માત્ર 14 મતોથી સંતોષ માનવો પડ્યો.
જ્યારે પીઓકેમાં આ કહેવાતી વિધાનસભામાં કુલ 53 બેઠકો છે, ત્યારે હાલમાં ફક્ત 46 સભ્યો હાજર છે. હિંસા અને નબળી કાયદો અને વ્યવસ્થાને કારણે પૂંછ અને સુધાનોટી જિલ્લાની સાત બેઠકો માટેની ચૂંટણી મુલતવી રાખવામાં આવી હતી. મતદાન દરમિયાન પાકિસ્તાનની બેવડી નીતિ અને આંતરિક પક્ષના મતભેદો પણ ખુલ્લા પડ્યા હતા.
નવાઝ શરીફનો આદેશ: ગુરુવારે, પીએમએલ-એનના સુપ્રીમ લીડર નવાઝ શરીફે લાહોરથી ગિલાનીના નામાંકનને પહેલાથી જ સમર્થન આપ્યું હતું, જેના કારણે મુઝફ્ફરાબાદમાં ફક્ત નાટક જ રહ્યું. પોતાના લોકો દ્વારા બહિષ્કાર: પીએમએલ-એનના પ્રદેશ પ્રમુખ શાહ ગુલામ કાદિર પોતાની પાર્ટીના નિર્ણયથી એટલા નારાજ હતા કે તેઓ મતદાન સત્રમાં હાજર રહ્યા ન હતા.
પીઓકેમાં આ ચૂંટણીનો ઇતિહાસ એક મજાકથી ઓછો નથી. આ 53 બેઠકોની સિસ્ટમમાં, 45 બેઠકો સીધા જનતા દ્વારા મતદાન કરવામાં આવે છે, જ્યારે 8 બેઠકો અનામત રાખવામાં આવે છે. અત્યાર સુધી ગણતરી કરાયેલી ૩૮ સીધી બેઠકોમાંથી, પીએમએલ-એન ૨૫ અને પીપીપી ૧૨ જીતી છે, જ્યારે આવામી દસ્ત-ઓ-બાજુ પાર્ટીએ એક બેઠક જીતી છે અને પીએમએલ-એનને ટેકો આપ્યો છે.
૮ અનામત બેઠકોમાંથી ૬ બેઠકો પણ છેતરપિંડીથી પીએમએલ-એનને આપવામાં આવી હતી. આનો અર્થ એ થયો કે સીધી ચૂંટણીમાં જનતા દ્વારા સંપૂર્ણપણે હાંકી કાઢવામાં આવેલા નેતાને અનામત બેઠક દ્વારા બળજબરીથી વડા પ્રધાન બનાવવામાં આવ્યા હતા અને લોકો પર લાદવામાં આવ્યા હતા.
પીઓકે જૂનથી સળગી રહ્યું છે: ‘સંયુક્ત આવામી કાર્યવાહી સમિતિ’નો ગુસ્સો ભડકી ઉઠ્યો છે.
પીઓકેના લોકો ઇસ્લામાબાદના જુલમ, આકાશને આંબી રહેલી મોંઘવારી, અતિશય વીજળીના બિલ અને વર્ષોથી પાકિસ્તાની સૈન્યની સરમુખત્યારશાહીથી કંટાળી ગયા છે. જૂનની શરૂઆતથી, હજારો લોકો ‘સંયુક્ત આવામી કાર્યવાહી સમિતિ’ના બેનર હેઠળ વિરોધ કરી રહ્યા છે.