કેન્દ્ર સરકારે ખરીફ ૨૦૨૬ પહેલા દેશમાં ખાતરનો રેકોર્ડ સ્ટોક સુનિશ્ચિત કર્યો છે. હાલમાં, દેશમાં ૧૯૯.૬૫ લાખ મેટ્રિક ટન ખાતરનો સ્ટોક છે, જે અંદાજિત માંગના ૫૧% થી વધુ છે. સરકારે ખેડૂતો માટે સ્થિર ખાતરના ભાવ જાળવી રાખીને સ્થાનિક ઉત્પાદન, આયાત અને વૈશ્વિક ટેન્ડર દ્વારા પુરવઠો મજબૂત બનાવ્યો છે.
ખાતર વિભાગના અધિક સચિવ અપર્ણા એસ. શર્માએ જણાવ્યું હતું કે ખાતરનો સ્ટોક જરૂરિયાતના ૫૧% થી વધુ છે.
ખાતર વિભાગના અધિક સચિવ અપર્ણા એસ. શર્માએ જણાવ્યું હતું કે ખાતરનો સ્ટોક જરૂરિયાતના ૫૧% થી વધુ છે.
કેન્દ્ર સરકારે ખરીફ ૨૦૨૬ સીઝન પહેલા ખાતરની ઉપલબ્ધતા સુનિશ્ચિત કરવા માટે વ્યાપક તૈયારીઓ કરી છે. સરકારના જણાવ્યા અનુસાર, દેશના વર્તમાન ખાતરનો સ્ટોક મજબૂત અને સ્થિર છે, જેનાથી ખેડૂતોને પીક સીઝન દરમિયાન કોઈ અછતનો સામનો ન કરવો પડે તેની ખાતરી થાય છે.
કૃષિ અને ખેડૂત કલ્યાણ વિભાગે ખરીફ સિઝન માટે ખાતરની જરૂરિયાતનો અંદાજ ૩૯૦.૫૪ લાખ મેટ્રિક ટન લગાવ્યો છે, જ્યારે દેશમાં હાલમાં ૧૯૯.૬૫ લાખ મેટ્રિક ટનનો સ્ટોક છે. આ કુલ માંગના ૫૧ ટકાથી વધુનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે અને સામાન્ય સ્ટોક સ્તર કરતા નોંધપાત્ર રીતે વધારે માનવામાં આવે છે.
ખાતર વિભાગના અધિક સચિવ અપર્ણા એસ. શર્માએ જણાવ્યું હતું કે, “કૃષિ અને ખેડૂત કલ્યાણ વિભાગ (DoAFW) દ્વારા ખરીફ ૨૦૨૬ સિઝન માટે અંદાજિત ખાતરની જરૂરિયાતના આધારે, વર્તમાન સ્ટોક ૫૧% થી વધુ છે. આ આપણા સામાન્ય જરૂરિયાત સ્તર ૩૩% કરતા નોંધપાત્ર રીતે વધારે છે, જે આપણે સામાન્ય રીતે જાળવી રાખીએ છીએ. ખાતરનો સ્ટોક સંતોષકારક સ્થિતિમાં છે. મુખ્ય ખાતરોનો MRP લગભગ યથાવત રહે છે.”
સ્થાનિક ઉત્પાદન અને આયાત દ્વારા ઉપલબ્ધતામાં વધારો
પશ્ચિમ એશિયામાં તાજેતરના સંકટ બાદ, સરકારે ખાતર પુરવઠાને મજબૂત બનાવવા માટે સ્થાનિક ઉત્પાદન અને આયાત બંને પર ભાર મૂક્યો હતો. દેશમાં કુલ ૯૭ લાખ મેટ્રિક ટન વધારાનું ખાતર ઉપલબ્ધ કરાવવામાં આવ્યું છે. આ રકમમાં સ્થાનિક ઉત્પાદનનો ફાળો 7.678 મિલિયન ટન હતો, જ્યારે આશરે 1.994 મિલિયન ટન ખાતરની આયાત અને ભારતીય બંદરો પર પરિવહન કરવામાં આવ્યું હતું.
યુરિયાના કિસ્સામાં, સ્થાનિક ઉત્પાદન 4.628 મિલિયન ટન હતું અને આયાત 1.251 મિલિયન ટન હતી. DAP, NPK, SSP અને MOP જેવા ખાતરોની ઉપલબ્ધતામાં પણ વધારો થયો છે. સરકારે મે અને જૂન દરમિયાન ભારતીય બંદરો સુધી આશરે 700,000 ટન NPK ખાતર પહોંચવાની ખાતરી કરી છે.
સરકાર ભવિષ્યની માંગ અંગે સાવધ છે
આગામી મહિનાઓમાં ખાતરની માંગની અપેક્ષાએ સરકારે વૈશ્વિક ખરીદી પ્રક્રિયાઓને પણ ઝડપી બનાવી છે. ભારતીય ખાતર કંપનીઓએ 1.2 મિલિયન ટન DAP, 400,000 ટન TSP અને 300,000 ટન એમોનિયમ સલ્ફેટ ખરીદવા માટે વૈશ્વિક ટેન્ડર જારી કર્યા છે.
ખેડૂતો માટે કિંમતોમાં કોઈ ફેરફાર થયો નથી
ખેડૂતો રાહત અનુભવે છે કે સરકારે મુખ્ય ખાતરોના મહત્તમ છૂટક ભાવ (MRP) માં કોઈ ફેરફાર કર્યો નથી. ખાતર વિભાગ નિયમિતપણે કંપનીઓને સબસિડી ચુકવણી કરે છે, બજાર પુરવઠો જાળવી રાખે છે. ઉપલબ્ધતા પર સતત દેખરેખ રાખવા માટે સચિવોના સશક્ત જૂથ (EGoS) અત્યાર સુધીમાં આઠ વખત મળ્યા છે.
સરકારનું માનવું છે કે સુધારેલા આયોજન, અગાઉથી સંગ્રહ અને મજબૂત લોજિસ્ટિક્સને કારણે દેશમાં ખાતરની ઉપલબ્ધતા પર્યાપ્ત છે. આનાથી ખરીફ સિઝન દરમિયાન ખેડૂતોને પોષણક્ષમ ભાવે ખાતરની સરળ ઉપલબ્ધતા સુનિશ્ચિત થશે.