જસ્ટિસ યશવંત વર્માના સત્તાવાર નિવાસસ્થાનમાંથી બળી ગયેલી રોકડ રકમ મળી આવવાના કથિત કેસનો તપાસ અહેવાલ આજે 12 ઓગસ્ટના રોજ લોકસભામાં રજૂ કરવામાં આવશે. ત્રણ સભ્યોની સમિતિએ મે મહિનામાં લોકસભાના અધ્યક્ષને પોતાનો અહેવાલ સુપરત કર્યો હતો. જોકે, જસ્ટિસ વર્માએ રાજીનામું આપી દીધું છે, અને તેમને હટાવવાની સંસદીય પ્રક્રિયા બિનઅસરકારક બની ગઈ છે. તો પછી પ્રશ્ન એ છે કે તપાસ અહેવાલમાં શું ખુલાસો થયો? સંસદમાં તેની શું અસર પડશે? ચાલો આ બાબતને વિગતવાર સમજીએ…
જસ્ટિસ યશવંત વર્માના સત્તાવાર નિવાસસ્થાનમાંથી બિનહિસાબી રોકડ રકમ મળી આવવાના કથિત કેસની તપાસ હવે સંસદના ફ્લોર પર પહોંચી ગઈ છે. તપાસ સમિતિનો અહેવાલ બુધવાર, 12 ઓગસ્ટના રોજ લોકસભામાં રજૂ કરવામાં આવશે. આ એ જ કેસ છે જેમાં ૧૪ માર્ચ, ૨૦૨૫ ની રાત્રે આગ લાગ્યા બાદ જસ્ટિસ યશવંત વર્માના સત્તાવાર નિવાસસ્થાનના સ્ટોરરૂમમાંથી બળી ગયેલી રોકડ મળી આવી હતી. જસ્ટિસ વર્માએ હવે જજ પદેથી રાજીનામું આપી દીધું છે, પરંતુ તેમનો તપાસ અહેવાલ સંસદમાં રજૂ કરવામાં આવી રહ્યો છે.
બુધવારના લોકસભાના કાર્યસૂચિ મુજબ, સેક્રેટરી જનરલ તપાસ અહેવાલ અને મૌખિક પુરાવાના બે ગ્રંથો રજૂ કરશે. ત્રણ સભ્યોની તપાસ સમિતિએ મે મહિનામાં લોકસભા સ્પીકર ઓમ બિરલાને પોતાનો અહેવાલ સુપરત કર્યો હતો. હવે, કાનૂની પ્રક્રિયા મુજબ તેને ગૃહમાં રજૂ કરવામાં આવશે. આ કાર્યવાહી જજ ઇન્ક્વાયરી એક્ટ, ૧૯૬૮ હેઠળ જરૂરી પ્રક્રિયાઓનો એક ભાગ છે. ગૃહમાં રિપોર્ટ રજૂ થવો એ જસ્ટિસ વર્માને લગતા સમગ્ર વિવાદની સંસદીય પ્રક્રિયામાં એક મહત્વપૂર્ણ તબક્કો છે.
જસ્ટિસ યશવંત વર્માના નિવાસસ્થાને બરાબર શું થયું હતું?
૧૪ માર્ચ, ૨૦૨૫ ની રાત્રે, દિલ્હીમાં જસ્ટિસ વર્માના સત્તાવાર નિવાસસ્થાનમાં આગ લાગી હતી. આગ ઓલવવા પહોંચેલા ફાયર ફાઇટરોને સ્ટોરરૂમમાં મોટી માત્રામાં બળી ગયેલી ચલણ મળી આવી હોવાના અહેવાલ છે. ત્યારબાદ આ મામલાએ ગંભીર વળાંક લીધો. તે સમયે, જસ્ટિસ વર્મા દિલ્હી હાઈકોર્ટના ન્યાયાધીશ હતા. વિવાદ પ્રકાશમાં આવ્યા પછી, તેમને તેમના મૂળ હાઈકોર્ટ, અલ્હાબાદ હાઈકોર્ટમાં પાછા મોકલવામાં આવ્યા. શરૂઆતમાં આંતરિક તપાસ પ્રક્રિયા શરૂ થઈ.
આંતરિક તપાસમાં જસ્ટિસ વર્મા વિશે શું બહાર આવ્યું?
તત્કાલીન મુખ્ય ન્યાયાધીશ સંજીવ ખન્ના દ્વારા રચાયેલી આંતરિક સમિતિએ તેની તપાસમાં તારણ કાઢ્યું હતું કે જસ્ટિસ વર્માનો ચોક્કસ સ્ટોરરૂમ પર સક્રિય અથવા મૌન નિયંત્રણ હતો જ્યાં રોકડ કથિત રીતે છુપાવવામાં આવી હતી. આ મામલો ત્યારબાદ સંસદમાં ન્યાયાધીશને દૂર કરવાની પ્રક્રિયા સુધી પહોંચ્યો. જુલાઈ 2025 માં, 200 થી વધુ સાંસદોએ ન્યાયાધીશ વર્માને પદ પરથી દૂર કરવા માટે એક ઠરાવ પર હસ્તાક્ષર કર્યા. આ પછી, લોકસભા સ્પીકર ઓમ બિરલાએ આરોપોની તપાસ માટે ત્રણ સભ્યોની તપાસ સમિતિની રચના કરી.
ન્યાયાધીશ વર્માએ રાજીનામું કેમ આપ્યું?
સંસદમાંથી તેમને દૂર કરવાની શક્યતા વચ્ચે, ન્યાયાધીશ વર્માએ અલ્હાબાદ હાઈકોર્ટના ન્યાયાધીશ તરીકે રાજીનામું આપ્યું. તેમના રાજીનામાથી તેમને દૂર કરવા માટેની સંસદીય પ્રક્રિયા અસરકારક રીતે રદ થઈ ગઈ. જો કે, કાયદા મંત્રાલયે હજુ સુધી તેમના રાજીનામાની જાણ કરી નથી. પરિણામે, સંસદીય પ્રક્રિયા અને રાજીનામાની ઔપચારિક સ્થિતિ અંગે વિવિધ પ્રક્રિયાઓ છે. બુધવારે ગૃહમાં તપાસ અહેવાલ રજૂ થવાથી આ મામલાનો દસ્તાવેજી રેકોર્ડ સંસદમાં રજૂ થશે.
શું ન્યાયાધીશને રાજીનામું આપ્યા પછી પણ તેને હટાવવાની પ્રક્રિયા ચાલુ રહી શકે છે?
ન્યાયાધીશોની નિમણૂક અને દૂર કરવાની પ્રક્રિયાથી પરિચિત લોકોના મતે, સુપ્રીમ કોર્ટના એક ચુકાદામાં જણાવાયું છે કે રાષ્ટ્રપતિને રાજીનામું સુપરત કર્યા પછી અને તેની નકલ જાહેર કર્યા પછી ન્યાયાધીશે રાજીનામું આપ્યું હોવાનું માનવામાં આવે છે. આવા રાજીનામા રાષ્ટ્રપતિની મંજૂરીને આધીન નથી. જો કે, આ પ્રક્રિયા માટે રાષ્ટ્રપતિ દ્વારા ઔપચારિક મંજૂરીની જરૂર પડે છે, ત્યારબાદ કાયદા મંત્રાલયના ન્યાય વિભાગ દ્વારા સૂચના આવે છે. આ ઔપચારિક પ્રક્રિયા ન્યાયાધીશ વર્માના કેસમાં પેન્ડિંગ હોવાનું જાણવા મળે છે.
આજે અહેવાલ રજૂ થયા પછી શું થશે?
આજે અહેવાલના બે ભાગ અને મૌખિક પુરાવા લોકસભામાં રજૂ થયા પછી, કેસ સંબંધિત આરોપો અને તપાસ વિગતો ગૃહના રેકોર્ડનો ભાગ બનશે. જો કે, ન્યાયાધીશ વર્માના રાજીનામાને કારણે, સંસદીય દૂર કરવાની કાર્યવાહી પહેલાથી જ રદ કરવામાં આવી છે. તેથી, બુધવારની કાર્યવાહીનું મહત્વ મુખ્યત્વે ગૃહમાં તપાસ સમિતિના અહેવાલને રજૂ કરવામાં રહેલું છે. અહેવાલમાં ઉલ્લેખિત તારણો અને તથ્યો ગૃહમાં રજૂ થયા પછી જાહેર કરવામાં આવશે.