સેન્ટ્રલ બ્યુરો ઓફ ઇન્વેસ્ટિગેશન (CBI) એ હવે નેશનલ ટેસ્ટિંગ એજન્સી (NTA) સાથે સંકળાયેલા એક સરકારી અધિકારીની ભૂમિકાની તપાસ શરૂ કરી છે. CBI તપાસમાં ખુલાસો થયો છે કે મૂળ પેપર પરીક્ષાના ઘણા દિવસો પહેલા લીક થયું હતું, અને તેની પાછળ એક મોટું અને ચાલાક નેટવર્ક હતું. આ ખુલાસાથી શિક્ષણ વિભાગ અને 2.3 મિલિયન વિદ્યાર્થીઓમાં વ્યાપક ગભરાટ ફેલાયો છે.
CBI એ કોર્ટને જણાવ્યું છે કે આ કેસમાં ધરપકડ કરાયેલા આરોપીઓએ NTA અધિકારી સાથે મળીને ઊંડું કાવતરું ઘડ્યું હતું. 14 મેના રોજ ધરપકડ કરાયેલા આરોપી મનીષા સંજય વાઘમારે અને 15 મેના રોજ ધરપકડ કરાયેલા રસાયણશાસ્ત્રના લેક્ચરર પીવી કુલકર્ણીએ પૂછપરછ દરમિયાન ઘણા મહત્વપૂર્ણ રહસ્યો જાહેર કર્યા છે. તપાસ એજન્સીના જણાવ્યા અનુસાર, મનીષા વાઘમારેને 27 એપ્રિલના રોજ પરીક્ષાનું પ્રશ્નપત્ર અને તેના જવાબો મળ્યા હતા. ત્યારબાદ તેણે આ પ્રશ્નો અહમદનગરથી ધરપકડ કરાયેલા ધનંજય લોખંડે અને અન્ય આરોપીઓને લાખો રૂપિયામાં વેચી દીધા હતા.
પેપર લીકમાં બાયોલોજી લેક્ચરર મનીષા મંધરેએ શું ભૂમિકા ભજવી હતી?
શનિવારે, સીબીઆઈએ આ કેસમાં બાયોલોજી લેક્ચરર મનીષા મંધરેની પણ ધરપકડ કરી હતી. મનીષા મંધરે NEET પેપર તૈયાર કરતી NTA ની ખાસ સમિતિનો ભાગ હતી. સીબીઆઈના જણાવ્યા અનુસાર, મંધરેને વનસ્પતિશાસ્ત્ર અને પ્રાણીશાસ્ત્રના પ્રશ્નપત્રો સુધી સંપૂર્ણ પહોંચ હતી. એપ્રિલના છેલ્લા અઠવાડિયામાં, તેણીએ પુણેમાં તેના ઘરે બાળકો માટે ખાસ કોચિંગ ક્લાસનું આયોજન કર્યું હતું. આ ક્લાસમાં, તેણીએ વિદ્યાર્થીઓને લીક થયેલા પ્રશ્નો અને તેમના જવાબો યાદ કરાવ્યા હતા, તેમની પાસેથી લાખો રૂપિયા ફી વસૂલ કરી હતી. તપાસમાં બહાર આવ્યું છે કે આ બધા પ્રશ્નો 3 મેના રોજ યોજાયેલી વાસ્તવિક પરીક્ષામાં પૂછાયેલા પ્રશ્નો જેવા જ હતા.
રસાયણશાસ્ત્ર નિષ્ણાતે પ્રશ્નો કેવી રીતે યાદ રાખ્યા અને પુરાવાનો નાશ કેવી રીતે કર્યો?
મનીષા મંધરેની જેમ, લાતુરના રહેવાસી રસાયણશાસ્ત્ર નિષ્ણાત પીવી કુલકર્ણીએ પણ પોતાના પદનો દુરુપયોગ કર્યો. કુલકર્ણી ઘણા વર્ષોથી NEET પેપર-સેટિંગ પેનલના સભ્ય છે. સીબીઆઈનો આરોપ છે કે કુલકર્ણીએ એપ્રિલના છેલ્લા અઠવાડિયામાં વિદ્યાર્થીઓને પ્રશ્નો અને જવાબો લખવા માટે તેમના ઘરે આમંત્રણ આપ્યું હતું. ૩ મેના રોજ પરીક્ષા પૂર્ણ થયા પછી, કુલકર્ણી અને મનીષા વાઘમારેએ કોઈ પુરાવા ન છોડતા, બધી હસ્તલિખિત પ્રશ્નપત્રોનો નાશ કર્યો.
NEET પરીક્ષા રદ થયા પછી NTA એ શું કાર્યવાહી કરી?
NEET પરીક્ષા ૩ મેના રોજ દેશભરમાં ૫૫૧ શહેરો અને ૧૪ વિદેશી કેન્દ્રોમાં લેવામાં આવી હતી. આ મુખ્ય પરીક્ષામાં આશરે ૨૩ લાખ ઉમેદવારોએ ભાગ લીધો હતો. નેશનલ ટેસ્ટિંગ એજન્સી (NTA) ના જણાવ્યા અનુસાર, તેને પરીક્ષાના ચાર દિવસ પછી ૭ મેના રોજ સાંજે પેપર લીક અને ગોટાળા અંગે ગુપ્ત માહિતી મળી હતી. NTA એ તરત જ બીજા દિવસે સવારે સ્વતંત્ર તપાસ માટે આ મામલો કેન્દ્રીય એજન્સીઓને સોંપી દીધો. છેતરપિંડીની સત્યતા સામે આવ્યા પછી, પરીક્ષા સંપૂર્ણપણે રદ કરવામાં આવી હતી, અને CBI ટીમો ઝડપથી આ મામલાની તપાસ કરી રહી છે.
તપાસ સ્પષ્ટપણે દર્શાવે છે કે NTA સ્ટાફ પરીક્ષાની પ્રામાણિકતા જાળવવામાં નિષ્ફળ ગયો હતો. વરિષ્ઠ સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, NEET-UG 2026 ના સમયપત્રકની તૈયારી જાન્યુઆરીના છેલ્લા અઠવાડિયામાં શરૂ થઈ હતી. અરજીઓ પછી, પરીક્ષાની તારીખ ૩ મેના રોજ જાહેર કરવામાં આવી હતી. પ્રશ્નપત્રો તૈયાર કરવાની પ્રક્રિયા ફેબ્રુઆરીના અંતમાં શરૂ થઈ હતી, જેમાં પ્રિન્ટિંગ પ્રેસ પર કામ 15 થી 20 એપ્રિલ દરમિયાન પૂર્ણ થયું હતું. NEET ની તૈયારી પ્રક્રિયામાં અઢી થી ત્રણ મહિનાનો સમય લાગે છે. આમાં પ્રશ્નપત્ર બેંક તૈયાર કરવી, પ્રશ્નોના વિવિધ સેટ માટે પ્રશ્નો પસંદ કરવા, પ્રશ્નપત્રનું 13 ભારતીય ભાષાઓમાં ભાષાંતર કરવું અને પ્રિન્ટિંગ પ્રેસમાંથી પરીક્ષા કેન્દ્રની નજીક સ્થિત બેંકોમાં સુરક્ષિત રીતે સંગ્રહ કરવો શામેલ છે.
NTA નિયમો હેઠળ પ્રશ્નપત્ર આ રીતે તૈયાર કરવામાં આવે છે.
NTA પસંદ કરેલા વિષય નિષ્ણાતોની અલગ પેનલ બનાવે છે. આમાં વિષયવસ્તુના આધારે જૂના અને નવા બંને નિષ્ણાતોનો સમાવેશ થાય છે. જો કે, આ નિષ્ણાતોની અન્ય પેનલો દ્વારા વિવિધ સ્તરે વધુ ચકાસણી કરવામાં આવે છે જેથી કોઈ ગેરરીતિ ન થાય. NTA અને પરીક્ષા સાથે સંકળાયેલા અધિકારીઓ દ્વારા આનું નિરીક્ષણ કરવામાં આવે છે.
NTA એક સંપૂર્ણ પ્રશ્નપત્ર બેંક જાળવી રાખે છે, જેમાં જૂના પ્રશ્નો હોય છે. શરૂઆતમાં, પ્રથમ પેનલ પ્રશ્નપત્ર બેંકમાંથી 1,000 થી 2,500 નવા અને જૂના પ્રશ્નોને શોર્ટલિસ્ટ કરે છે. પછી બીજી પેનલ આ પ્રશ્નોનું મૂલ્યાંકન કરે છે.
બીજી વિષય નિષ્ણાત સમિતિ પ્રશ્નો, તેમના જવાબો અને પ્રશ્નપત્ર સેટની ભાષાનું મૂલ્યાંકન કરે છે. હિન્દી અને અંગ્રેજી સહિત 13 ભારતીય ભાષાઓમાં અનુવાદ કરવામાં આવે છે. બીજી પેનલના નિષ્ણાતો પછી અંતિમ પરિણામ જાહેર થાય તે પહેલાં તેનું પુનઃમૂલ્યાંકન કરે છે. આ બધું NTA અને પરીક્ષા સાથે સંકળાયેલા વરિષ્ઠ અધિકારીઓની નજીકની દેખરેખ હેઠળ કરવામાં આવે છે.
પ્રશ્નપત્ર તૈયારી ખંડ અથવા વિસ્તારમાં કોઈની પાસે મોબાઇલ ફોન, લેપટોપ, સ્માર્ટવોચ, બ્લૂટૂથ, કાગળ અથવા પેન જેવી કોઈ ઇલેક્ટ્રોનિક વસ્તુઓ નથી. આ નિયમ અધિકારીઓ અને કર્મચારીઓથી લઈને પેનલ સુધીના બધા નિષ્ણાતોને લાગુ પડે છે. સંપૂર્ણ તપાસ કર્યા પછી દરેકને ખાલી હાથે આ વિસ્તારમાં મોકલવામાં આવે છે. કોઈની પાસે કાગળ, પેન અથવા પેન્સિલનો ટુકડો પણ નથી.
પ્રશ્નપત્ર સેટ અંતિમ સ્વરૂપ પ્રાપ્ત થયા પછી જ છાપકામ અને અનુવાદનું કાર્ય શરૂ થાય છે. પછી તેને પરીક્ષા કેન્દ્રો નજીકના સંમત બેંક લોકરમાં પરિવહન અને સંગ્રહિત કરવામાં આવે છે. પ્રશ્નપત્ર તૈયાર કરવામાં એક થી દોઢ મહિનાનો સમય લાગે છે, અને પરીક્ષાના 15 દિવસ પહેલા બધું કામ પૂર્ણ થાય છે.