સદીઓથી પુસ્તકો માનવજાતની નજીક છે. દેશના ઇતિહાસથી માંડીને વાર્તાઓ, કવિતાઓ વગેરે અનેક વિષયો પરના પુસ્તકો આપણા જીવનનું માર્ગદર્શન આપે છે. વિશ્વ પુસ્તક દિવસ દર વર્ષે 23 એપ્રિલે વિશ્વભરમાં ઉજવવામાં આવે છે.
આ દિવસની ઉજવણીનું એક કારણ એ છે કે પુસ્તકો પ્રત્યેની લોકોની રુચિ વધારવી. આ સાથે જ પ્રકાશન અને કોપીરાઈટના ફાયદા સાથે વાંચન અને પ્રકાશનના પ્રમોશનને વધારે છે. સમગ્ર વિશ્વમાં કોરોના કાળ દરમિયાન, પુસ્તકોએ મનુષ્યને ઘણો ટેકો આપ્યો. આ સમય દરમિયાન એકલતા દૂર કરવા મનોરંજનની સાથે પુસ્તકો માહિતીનું એક મહત્વપૂર્ણ સાધન બની ગયું છે.
‘વર્લ્ડ બુક ડે’ દર વર્ષે 23 એપ્રિલના રોજ ઉજવવામાં આવે છે. તેને વર્લ્ડ બુક અને કોપીરાઈટ ડે કહે છે. વિશ્વ પુસ્તક દિવસની ઉજવણી સમગ્ર વિશ્વમાં પુસ્તકોનું મહત્વ દર્શાવવા માટે કરવામાં આવે છે. આ વિશેષ દિવસે યુનેસ્કો અને તેના અન્ય સહયોગીઓ આવતા વર્ષ માટે ‘વર્લ્ડ બુક કેપિટલ’ પસંદ કરે છે. આગામી એક વર્ષ સુધી પુસ્તકો સંબંધિત કાર્યક્રમોનું આયોજન કરવાનું લક્ષ્ય છે. વાચકોને આગામી નવા પુસ્તકોથી વાકેફ કરી શકાય છે. ખાસ કરીને નવી પેઢીને પુસ્તકો વાંચવાની ટેવ પાડી શકાય છે.
23 એપ્રિલને વિશ્વ પુસ્તક દિવસ તરીકે ઉજવવાનું કારણ એ છે કે આ દિવસે ઘણા જાણીતા લેખકોનો જન્મ અથવા અવસાન થયું હતું. વિલિયમ શેક્સપીયર, મિગ્યુએલ દે સર્વેન્ટસ અને જોસેપ પ્લેયા 23 એપ્રિલના રોજ મૃત્યુ પામ્યા હતા. તે જ સમયે મેન્યુઅલ મેજિયા વલેજો અને મોરિસ ડ્રુનનો જન્મ 23 એપ્રિલના રોજ થયો હતો.
યુનેસ્કોએ 23 એપ્રિલ 1995 ના રોજ દિવસની ઉજવણી શરૂ કરી હતી. આ દિવસ દ્વારા યુનેસ્કોનો હેતુ સમગ્ર વિશ્વના લોકોમાં સાક્ષરતાને પ્રોત્સાહન આપવાનો છે. આની મદદથી, બધાને શૈક્ષણિક સંસાધનોની ખાતરી આપી શકાય છે. આ દિવસમાં ખાસ કરીને લેખકો, પ્રકાશકો, શિક્ષકો, ગ્રંથપાલો, જાહેર અને ખાનગી સંસ્થાઓ, માનવ અધિકારને પ્રોત્સાહન આપતી એન.જી.ઓ. ને સામેલ કરવામાં આવે છે.