ભારતીય ટપાલ વિભાગે દેશમાં સ્થળોની ડિજિટલ ઓળખ માટે ‘ડિજિપિન’ (DIGIPIN – ડિજિટલ પોસ્ટલ ઇન્ડેક્સ નંબર) શરૂ કર્યો છે. આ અંતર્ગત દરેક સ્થળને 10 અક્ષરો અને અંકોનો એક વિશેષ કોડ મળશે. તેનાથી કોઈપણ જગ્યાની ઓળખ હાલના 6 અંકોવાળા પિન કોડ કરતા વધુ સચોટ રીતે થઈ શકશે. ખાસ વાત એ છે કે ડિજિપિન હાલના પિન કોડની જગ્યા નહીં લે. તેનો ઉપયોગ જૂના સરનામા અને પિન કોડ સાથે થઈ શકશે. તેને ટપાલ વિભાગે આઈઆઈટી હૈદરાબાદ અને ઇસરોના રાષ્ટ્રીય સુદૂર સંવેદન કેન્દ્ર સાથે મળીને વિકસિત કર્યો છે.

ડિજિપિનમાં દેશના ભૌગોલિક વિસ્તારને અંદાજે ચાર મીટર ગુણ્યા ચાર મીટરના નાના-નાના ચોરસ ગ્રીડમાં વહેંચવામાં આવ્યો છે. દરેક ગ્રીડ માટે અક્ષાંશ અને રેખાંશના આધારે એક વિશિષ્ટ 10 અંકોનો આલ્ફાન્યૂમેરિક કોડ તૈયાર કરવામાં આવે છે. આનાથી કોઈપણ સ્થળની ઓળખ માત્ર પરંપરાગત સરનામા પર નિર્ભર રહેશે નહીં. ડિજિપિનનો સૌથી મોટો ફાયદો એ વિસ્તારોને થશે – જ્યાં મકાન નંબર, શેરી કે રસ્તાની સ્પષ્ટ ઓળખ નથી. આવા સ્થાનો પર ટપાલ અને પાર્સલની ડિલિવરી વધુ સચોટ રીતે થઈ શકશે.
પિન કોડ જ્યાં એક મોટા વિસ્તારની ઓળખ આપે છે, ત્યાં ડિજિપિન તે વિસ્તારની અંદર કોઈ ખાસ જગ્યાની વધુ સૂક્ષ્મ ભૌગોલિક ઓળખ પૂરી પાડે છે. ડિજિપિન આવ્યા પછી હવે પોતાનું સરનામું સમજાવવા માટે લાંબા વર્ણનની જગ્યાએ ડિજિપિન આપવો પુરતો રહેશે. કોઈ અકસ્માત, આગ કે તબીબી કટોકટીની સ્થિતિમાં સંબંધિત જગ્યાના ડિજિપિનથી મદદ મળશે. ટપાલ વિભાગે ડિજિપિનનો ક્યૂઆર કોડ બનાવવાનો વિકલ્પ પણ આપ્યો છે. ડિજિપિન આવ્યા પછી પણ પિન કોડ વ્યવસ્થા ચાલુ રહેશે. બંનેની ભૂમિકા અલગ-અલગ હશે. લોકો પોતાના લોકેશનના આધારે https://dac.india-post.gov.in/mydigipin/home પર જઈને ડિજિપિન મેળવી શકે છે.
