થોડા દિવસો પહેલા જ પૂરે નેપાળમાં ભારે તબાહી મચાવી હતી. આવી પરિસ્થિતિઓમાં ભારતે હંમેશા પાડોશી તરીકેની પોતાની ફરજ નિભાવી છે. તાજેતરમાં, ભારત ફરી એકવાર નેપાળની મદદ માટે આવ્યું છે. આગામી શિયાળા અને ઉનાળાની ઋતુમાં ભારતથી નેપાળને વીજળી મોકલવામાં આવશે. જોકે, આ વીજળી મફતમાં પૂરી પાડવામાં આવી રહી નથી; નેપાળ ભારત પાસેથી ખરીદી રહ્યું છે.
પૂર અને ભૂસ્ખલનને કારણે નેપાળમાં ભારે વિનાશ થયો હતો. આ પછી, નેપાળ હવે ભારત પાસેથી 1,100 મેગાવોટ સુધીની વીજળી ખરીદવાની તૈયારી કરી રહ્યું છે. ભારે વરસાદ અને વિનાશને કારણે દેશમાં જળવિદ્યુત પ્રોજેક્ટ્સને થયેલા નુકસાનને કારણે, વીજળી ઉત્પાદન ક્ષમતામાં ઘટાડો થયો છે.
NEA પ્રવક્તાએ કહ્યું:
આ મુદ્દા પર બોલતા, નેપાળ ઇલેક્ટ્રિસિટી ઓથોરિટી (NEA) ના પ્રવક્તા રાજન ધકલે જણાવ્યું હતું કે ડિસેમ્બર 2026 થી મે 2027 સુધી વીજળીની જરૂરિયાત વધુ રહેશે. માંગ ખાસ કરીને ફેબ્રુઆરી અને મે વચ્ચે વધુ રહેવાની ધારણા છે. હાલમાં, નેપાળમાં આશરે 3,740 મેગાવોટ કાર્યરત વીજળી ઉત્પાદન ક્ષમતા છે. જો કે, તાજેતરની કુદરતી આફતોએ આશરે 640 મેગાવોટ ક્ષમતાને અસર કરી છે.
પૂરથી નુકસાન
૨૬ ઓગસ્ટના રોજ, ભોટેકોશી વિસ્તારમાં અચાનક આવેલા પૂરના કારણે અનેક વીજ પ્રોજેક્ટ્સ અને વીજળી સંબંધિત માળખાગત સુવિધાઓને નુકસાન થયું હતું, જેના કારણે આશરે ૪૫૦ મેગાવોટ ઉત્પાદન ક્ષમતા ખોરવાઈ ગઈ હતી. ત્યારબાદ, ૨૪ થી ૨૭ સપ્ટેમ્બર દરમિયાન ભારે વરસાદથી ૧૯૦ મેગાવોટના કાલીગંડકી હાઇડ્રોપાવર પ્રોજેક્ટને પણ અસર થઈ હતી.
NEA અનુસાર, પૂરગ્રસ્ત કેટલાક પ્રોજેક્ટ્સ પર સમારકામનું કામ ચાલી રહ્યું છે. આમાંથી, ફેબ્રુઆરી સુધીમાં આશરે ૧૬૦ મેગાવોટ વીજળી ઉત્પાદન ફરી શરૂ થવાની ધારણા છે. ૧૯૦ મેગાવોટનો કાલીગંડકી પ્રોજેક્ટ પણ આગામી થોડા મહિનામાં કાર્યરત થવાની ધારણા છે.
ભારતમાં વીજળી નિકાસ
નોંધનીય છે કે, વીજળીની અછત હોવા છતાં, નેપાળ હાલમાં ભારતમાં ૬૦૦ થી ૭૦૦ મેગાવોટ વીજળી નિકાસ કરી રહ્યું છે. આનું કારણ એ છે કે ચોમાસાની ઋતુ દરમિયાન, નેપાળના હાઇડ્રોપાવર પ્રોજેક્ટ્સને વધુ પાણી મળે છે, જેનાથી ઉત્પાદન વધે છે. નેપાળ ચોમાસાની ઋતુ દરમિયાન ભારતને વધારાની વીજળી વેચે છે અને સૂકા ઋતુમાં જ્યારે સ્થાનિક ઉત્પાદન ઘટે છે ત્યારે ભારત પાસેથી ખરીદી કરે છે. ભારત અને નેપાળ વચ્ચેનો આ સરહદ પાર વીજળી વેપાર છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં સતત વધ્યો છે.